OXIRGI ZARURAT NAZARDA TUTILGAN NORMALARNING RIVOJLANISH TARIXI VA O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI JINOYAT KODEKSIGA KIRITILISHINING ZARURATI

##article.authors##

  • Jumanazarova Marjona Botir qizi

##article.subject##:

oxirgi zarurat, xavf, zarar, musulmon qonunchiligi, odat, javobgarlikdan ozod qilish, jazodan ozod qilish

##article.abstract##

Ushbu maqolada qilmishning jinoiyligini istisno qiluvchi holat sifatida oxirgi zaruratning qadimgi Rim huquqida yuzaga kelishidan to hozirgi zamon huquqida o‘rin olishiga qadar  bir necha bosqichda rivojlanish tarixi tahlil qilingan. Aynan O’zbekiston Respublikasi jinoyat huquqida oxirgi zaruratga oid normalarning zardushtiylik dini amalda bo‘lgan davr, islom dini kirib kelishi bilan shariat qoidalari amal qilgan davr, sovet tuzumi hukmronlik qilgan davr hamda mustaqillik davri bosqichlarida rivojlanishidagi o‘ziga xosliklar bo‘yicha tadqiqotlar olib borilgan. Maqolada keltirilgan nazariy xulosalarga Ulpian, G. Grotsiy, X. Volf, S. Pufendorf, I.G. Gegel, Edward B. Arnolds, Kalman Gerocz va boshqa bir qancha huquqshunos olimlarning qarashlarini o‘rganish orqali kelindi. Uzoq tarixning bir qator davrlarida oxirgi zarurat bo`yicha yuzaga kelgan hamda o`ziga xos rivojlangan mazkur mavzudagi diniy hamda dunyoviy qarashlar chuqur o`rganildi. O`zbekiston Respublikasining oxirgi yuz yillik tarixi davomida qabul qilingan hamda amalda bo`lgan jinoyat kodekslarida so`z yuritilayotgan normalarning o`zaro farqli tomonlari, kamchiliklari hamda yutuqlari tahlil qilindi. O’zbekiston Respublikasi jinoyat qonunidagi tegishli normaning takomillashtirilishi uchun taklif va tavsiyalar ishlab chiqildi.

Библиографические ссылки

Edward B. Arnolds, Norman F. Garland, The Defense of Necessity in Criminal Law: The Right to Choose the Lesser Evil, J. Crim. L. & Criminology 289 (1974). Vol. 65, No.3., R.291.

Nikitenko M.G. Istoriko-pravovoy analiz razvitiya krayney neobxodimosti kak obstoyatelstva, isklyuchayuщego prestupnost deyaniya. Vestnik Xabarovskogo gosudarstvennogo universiteta ekonomiki i prava. 2021. № 1 (105) S. 84. (Nikitenko M.G. Historical and legal analysis of the development of extreme necessity as a circumstance precluding the criminality of an act. Bulletin of the Khabarovsk State University of Economics and Law. 2021. No. 1 (105) P. 84.)

Xvostov V.M. Istoriya rimskogo prava. - M., 1919. – S. 74-75. (Khvostov V.M. History of Roman law. - M., 1919. – P. 74-75.)

Pamyatniki rimskogo prava: zakonы XII tablits. Institutsii Gaya. Diggestы Yustiniana. M.: Zersalo, 1997. – S. 219-220. (Monuments of Roman law: laws of the XII tables. Guyanese Institutions. Digests of Justinian. M.: Zertsalo, 1997. – P. 219-220.)

Kálmán Gerőcz: Criminal Exigency. Budapest, Zemplén Nyomda, 1914. 73-74.

Ervin Belovics. Proportionality in extreme necessity. Iustum Aequum Salutare X. 2014. 2. R. 127.

Antonov V.F. Obstoyatelstva primeneniya instituta krayney neobxodimosti v deyatelnosti pravooxranitelnыx organov. Dissertatsiya ... kan. yur. nauk. – Moskva, 2000. – S. 16. (Antonov V.F. Circumstances of application of the institution of extreme necessity in the activities of law enforcement agencies. Dissertation ... can. legal Sciences. – Moscow, 2000. - P. 16.)

Of the Law of Nature and Nations: Eight Books, B. Kennett (trans.), …Fourth Edition. Done into English by Mr. [George] Carew, Buffalo, NY, Hein, 2005. Available at: https://plato.stanford.edu/entries/pufendorf-moral/

Viryasova N. V. Istoricheskiy aspekt krayney neobxodimosti // Nauchno-metodicheskiy elektronnыy jurnal «Konsept». – 2016. – T. 41. – S. 39–43. – URL: http://e-koncept.ru/2016/56915.htm. (Viryasova N.V. The historical aspect of extreme necessity // Scientific and methodological electronic journal "Concept". - 2016. - T. 41. - P. 39–43.) Available at: https://e-koncept.ru/2016/56915.htm.

The Cambridge Handbook of Human Dignity Interdisciplinary Perspectives. Cambridge University Press, 2014. pp. 215 - 221

Hegel: Base-line of Iurisphilosophy. Budapest, Akadémia Kiadó, 1983. 144-145.

Kant: Basics of Morals’ Metaphysics (Outlines of Iurisprudence). Budapest, Gondolat, 1991. 33–332.

The Zend Avesta: Part I The Vendidad. Translated by James Darmesteter. Oxford At the Clarendon press, 1880. P. 385.

Arabic translation available at: https://www.wordhippo.com/what-is/the/arabic-word-for-a4b7517fba785ebfef29a550c05717965e913b49.html

Аlau Adilbayev. V kakix sluchayax haram stanovitsa dozvolennim? (When does haram become permissible?) Available at: https://kazislam.kz/v-kakih-sluchayah-haram-stanovitsya-dozv/ [accessed 23.11.2021]

Z. Muqimov. O’zbekiston davalati va huquqi tarixi. Oliy o‘quv yurtlari talabalari uchun darslik. –T.: “Adolat”, 2003. – B. 100. (Z. Muqimov. History of the state and law of Uzbekistan. Textbook for university students. –T .: “Adolat”, 2003. - P. 100.)

Kamali, Mohammad Hashi. Crime and Punishment in Islamic Law: A Fresh Interpretation. New York, NY: Oxford University Press, 2019. R. 236.

Muhammad bin Ali. Shariah Law and Hudud: Understanding Its Objectives and Spirit. Nanyang Technological university, Singapore. No. 204/2013 dated 1 November 2013. Available at: https://www.rsis.edu.sg/rsis-publication/rsis/2092-shariah-law-and-hudud-underst/#.YaJidFVBzDd

Medvedev A.A. Obstoyatelstva, isklyuchayuщiye ugolovnuyu otvetstvennost v islamskom ugolovnom prave. Voprosы rossiyskoy yustitsii. 2020. № 6. s. 438. (Medvedev A.A. Circumstances excluding criminal liability in Islamic criminal law. Issues of Russian justice. 2020. No. 6. p. 438.)

Baxronov X. Mustamlakachilikdan – mustaqillikkacha: O’zbekiston Respublikasi jinoyat-protsessual qonunchiligining rivojlanish tarixi. – T.: «Falsafa va huquq» nashriyoti, 2007. – B. 13-14. (Baxronov X. From colonialism to independence: the history of the development of criminal procedure legislation of the Republic of Uzbekistan. - T .: "Philosophy and Law" Publishing House, 2007. - P. 13-14.)

Mirenskiy B.A. Metodologicheskiye osnovы i metodы sovershenstvovaniya zakonodatelstva. Nukus: Karakalpakstan, 1990. – s. 23. (Mirensky B.A. Methodological bases and methods of improvement of the legislation. Nukus: Karakalpakstan, 1990. – p. 23.)

https://docs.cntd.ru/document/901757374

Ugolovniy kodeks Uzbekskoy SSR. – Tashkent: Yurid. Izd. NKYu UzSSR, 1926. (Criminal Code of the Uzbekistan SSR. – Tashkent: Jurid. Ed. NKJU of the Uzbek SSR, 1926.)

O’zbekiston SSRning Jinoyat kodeksi. (1971-yil 1 yanvargacha bo‘lgan O’zgarish va qo‘shimchalar bilan) – Toshkent: O’zbekiston, 1971. – B. 211. (Criminal Code of the Uzbekistan SSR. (As amended and supplemented before January 1, 1971) – Tashkent: Uzbekistan, 1971. – P. 211.)

Загрузки

##submissions.published##

2022-12-14