ИЖТИМОИЙ ХАВФЛИ ХУЛҚ-АТВОРДАН ИБОРАТ ҚИЛМИШ ЖИНОИЙ ФАОЛИЯТ СИФАТИДА: НАЗАРИЙ ВА АМАЛИЙ ЖИҲАТЛАРИ
##article.subject##:
жиноят, жиноят объектив томони, ижтимоий хавфли ҳаракат, ташқи объектив қонуниятлар ва кучлар, жиноий фаолият##article.abstract##
Мазкур мақолада тадқиқ этишнинг мантиқийлик, индукция, дедукция, тизимлилик, мантиқий-юридик, қиёсий-ҳуқуқий методларидан кенг фойдаланилган. Жумладан, биринчи навбатда ижтимоий хавфли хулқ-атвордан иборат қилмиш(ҳаракат ёки ҳаракатсизлик) ҳақида баён қилинган. Ижтимоий хавфли ҳаракат билан ташқи объектив қонуниятлар ва кучларнинг ўзаро муносабат, шунингдек, у тўғрисидаги олимларнинг илмий қарашлари, тадқиқотлари, улар ўртасидаги ўзаро ўхшаш ва фарқли жиҳатлар ҳақида атрофлича баён қилинган. Шу билан бирга, ижтимоий хавфли ҳаракат ташқи объектив қонуниятлар ва кучлар билан қиёсий таҳлил қилиниб, улардаги муаммоли жиҳатлар аниқланди ва кетма-кет тавсифлаб берилди. Жумладан, жиноят ҳуқуқи доктринасида мавжуд илмий тадқиқотлар, ишлар, олимларнинг илмий ёндашувлари таҳлили шуни кўрсатадики, назария ва жиноят қонунида мавжуд ижтимоий хавфли қилмиш (ҳаракат ёки ҳаракатсизлик) тушунчаси шахс жиноий хулқ-атворини тўлиқ қамраб ололмайди ва намоён қилмайди. Шу нуқтаи назардан жиноий қилмиш (ҳаракат ёки ҳаракатсизлик) фақат ташқи объектив (табиат) кучлари ва қонуниятлари билан биргаликда жиноят қонуни билан қўриқланадиган объектларга зарар етказиши ёки уларга зарар етказишнинг реал хавфини келтириб чиқариши батафсил баён қилинган. Шунингдек, тегишли жиноят ишлари материаллари ва суд ҳукмлари таҳлил қилинган ва ижтимоий хавфли қилмиш (ҳаракат ёки ҳаракатсизлик) фақат ташқи объектив (табиат) кучлари ва қонуниятлари билан биргаликда жиноят қонуни билан қўриқланадиган объектларга зарар етказиши кетма-кет тавсифлаб берилган. Шу билан бирга, жиноят ҳуқуқи доктринаси ва унда мавжуд илмий тадқиқотлар таҳлил этилиб, бу борада асосли назарий таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқилган.
Библиографические ссылки
Кудрявцев В.Н. Объективная сторона преступления. - М.: Изд-во юридической литературы, 1960. – С. 67. (Kudryavtsev V.N. The objective side of the crime. - M.: Publishing house of legal literature, 1960. – P. 67.)
Тимейко Г.В. Общее учение об объективной стороне преступления. – Издательство Ростовского университета, 1977. – С 39. (Timeiko G.V. The general doctrine of the objective side of the crime. - Publishing house of the Rostov University, 1977. - P 39.)
Дурманов Н.Д. Понятие преступления / Дурманов Н.Д.; Отв. ред.: Шаргородский М.Д. - М., Л.: Изд-во АН, 1948. – С. 54., Пионтковский А.А. Учение о преступлении. - М.: Госюриздат, 1961. – С. 173., Волков Б.С Проблема воли и уголовная ответственность / Волков Б.С.; Под ред.: Левшин А.И.-Казань:Изд-во Казан. ун-та, 1965. – С. 23., Ковалев М.И., Васъков П.Т. Причинная связь в уголовном праве / Васьков П.Т., Ковалев М.И.; Под ред.: Пионтковский А.А. - М.: Госюриздат, 1958. – С. 42-43. (Durmanov N.D. The concept of crime / Durmanov N.D.; Rep. Ed.: Shargorodsky M.D. - M., L.: Publishing House of the Academy of Sciences, 1948. - P. 54., Piontkovsky A.A. The doctrine of crime. - M.: Gosjurizdat, 1961. - P 173., Volkov B.S. The problem of will and criminal liability / Volkov B.S.; Ed.: Levshin A.I.-Kazan: Kazan Publishing House. un-ta, 1965. – P. 23., Kovalev M.I., Vaskov P.T. Causal connection in criminal law / Vaskov P.T., Kovalev M.I.; Ed.: Piontkovsky A.A. - M.: Gosjurizdat, 1958. – P. 42-43.)
Гришаев П.И. Объективная сторона преступления // Советское уголовное право. Часть общая: Учебник / Бузынова С.П., Васильев Н.В., Гельфер М.А., Гришаев П.И., и др.; Под ред.: Гришаев П.И., Здравомыслов Б.В. - М.: Юрид. лит., 1982. – С. 108. (Grishaev P.I. The objective side of the crime // Soviet criminal law. Part general: Textbook / Buzynova S.P., Vasiliev N.V., Gelfer M.A., Grishaev P.I., and others; Edited by: Grishaev P.I., Zdravomyslov B.V. - M.: Yurid. lit., 1982. – P. 108.)
Гаухман Л.Д. Квалификация преступлений: закон, теория, практика. – М.: ЮрИнфоР, 2001. – С. 89. (Gaukhman L.D. Qualification of crimes: law, theory, practice. - M.: YurInfoR, 2001. – P. 89.)
Кудрявцев В.Н. Объективная сторона преступления. - М.: Изд-во юридической литературы, 1960. – С. 79. ((Kudryavtsev V.N. The objective side of the crime. - M.: Publishing house of legal literature, 1960. – P. 79.)
Лановенко И.П. Охрана трудовых прав. – Киев.: Наукова думка, 1975 – С. 214-215. (Lanovenko I.P. Protection of labor rights. - Kyiv.: Naukova Dumka, 1975 – P. 214-215.)
Никифоров Б.С. Объект преступления по советскому уголовному праву. Дисс д-ра юрид наук. - М, 1956 – С. 426. (Nikiforov B.S. The object of the crime according to Soviet criminal law. Diss. Doctor of Law. - M, 1956 - P. 426.)
Кузнецова Н.Ф. Значение преступных последствий для уголовной ответственности. - М.: Госюриздат, 1958. – С. 11-12., Кудрявцев В.Н. Объективная сторона преступления. - М.: Изд-во юридической литературы, 1960. – С. 77-82., Церетели Т.В. Причинная связь в уголовном праве. – М.: Госюриздат,1963. – С. 23-24., Мапков В.П. Совокупность преступлений. Вопросы квалификации и назначения наказания / Малков В.П.; Науч. ред.: Волков Б.С. - Казань: Изд-во Казан. ун-та, 1974. – С. 61., Гришаев П.И. Объективная сторона преступления // Советское уголовное право. Часть общая: Учебник / Бузынова С.П., Васильев Н.В., Гельфер М.А., Гришаев П.И., и др.; Под ред.: Гришаев П.И., Здравомыслов Б.В. - М.: Юрид. лит., 1982. – С. 108. (Kuznetsova N.F. The value of criminal consequences for criminal liability. - M.: Gosjurizdat, 1958. – P. 11-12., Kudryavtsev V.N. The objective side of the crime. - M.: Publishing House of Legal Literature, 1960. – P. 77-82., Tsereteli T.V. Causality in criminal law. – M.: Gosjurizdat, 1963. – P. 23-24., Mapkov V.P. set of crimes. Issues of qualification and sentencing / Malkov V.P.; Scientific Ed.: Volkov B.S. - Kazan: Kazan Publishing House. un-ta, 1974. – P. 61., Grishaev P.I. The objective side of the crime // Soviet criminal law. Part general: Textbook / Buzynova S.P., Vasiliev N.V., Gelfer M.A., Grishaev P.I., and others; Edited by: Grishaev P.I., Zdravomyslov B.V. - M.: Yurid. lit., 1982. – P. 108.)
Кудрявцев В.Н. Объективная сторона преступления. - М.: Изд-во юридической литературы, 1960. – С. 78. (Kudryavtsev V.N. The objective side of the crime. - M.: Publishing house of legal literature, 1960. – P. 78.)
Дагель П.С. Неосторожность уголовно-правовые и криминологические проблемы. - М.: Юрид. лит., 1977.– С 33., Гуров В.И. Орудия и средства совершения преступления в советском уголовном праве: дис. ... канд. юрид. наук. Свердловск, 1983. – С. 51. (Dagel P.S. Negligence criminal law and criminological problems. - M.: Yurid. lit., 1977.– C 33. Gurov V.I. Instruments and means of committing a crime in Soviet criminal law: dis. ... cand. legal Sciences. Sverdlovsk, 1983. - P. 51.)
Курс советского уголовного права. Часть общая. Т. 1 / Отв. ред.: Беляев Н.А., Шаргородский М.Д. - Л.: Изд-во Ленингр. ун-та, 1968. – С. 325. (The course of Soviet criminal law. The part is common. T. 1 / Resp. Ed.: Belyaev N.A., Shargorodsky M.D. - L.: Publishing house Leningrad. un-ta, 1968. – P. 325.)
Прохоров B.C. Объективная сторона преступления // Курс советского уголовного права/ Под ред. Н.А.Беляева, М.Д.Шаргородского. Т. 1. Общая часть. – С. 324-325. (Prokhorov B.C. The objective side of the crime // Course of Soviet criminal law / Ed. N.A. Belyaev, M.D. Shargorodsky. T. 1. General part. - P. 324-325.)
Рубинштейн С.Л. Основы общей психологии. - 2-е изд. (1946г.). - СПб.: Питер Ком. 2002. – С. 461., Рубинштейн С.Л. Основы общей психологии. - М. 1946. –С. 537. (Rubinshtein S.L. Fundamentals of General Psychology. - 2nd ed. (1946). - St. Petersburg: Peter Kom. 2002. - P. 461., Rubinshtein S.L. Fundamentals of General Psychology. - M. 1946. -P. 537.)
Попов, В. А. Когда бездействие преступно / В. А. Попов. М.: Юрид. лит., 1980. – С. 13. (Popov, V. A. When inaction is criminal / V. A. Popov. M.: Yurid. lit., 1980. - P. 13.)
Андижон вилояти суд архиви материалларидан.. 2022. 1-1715-2202/108 рақамли иш. (From the materials of the court archive of Andijan region. 2022. Case number 1-1715-2202/108.)
Филимонов В.Д. Объективная сторона преступления // Уголовное право России Часть Общая / Под ред Л Л Крутикова. - М, 1999. – С. 141-142. (Filimonov V.D. The objective side of the crime // Criminal Law of Russia Part General / Edited by LL Krutikov. - M, 1999. – P. 141-142.)
Кузнецова Н.Ф. Объективная сторона преступления // Курс уголовного права Общая часть / Под ред Н.Ф. Кузнецовой, И.М.Тяжковой – М.: Зерцало,1999 Т 1: Учение о преступлении. – С. 220-221. (Kuznetsova N.F. The objective side of the crime // The course of criminal law General part / Under the editorship of N.F. Kuznetsova, I.M. Tyazhkova - M.: Zertsalo, 1999 T 1: The doctrine of crime. - P. 220-221.)
Бойко А.И. Преступное бездействие. - СПб.: Юридический центр Пресс, 2003.– С. 188. (Boyko A.I. Criminal inaction. - St. Petersburg: Legal Center Press, 2003.– P. 188.)
Шарапов Р. Классификация составов преступлений на формальные и материальные миф или реальность? // Уголовное право 2000 № 3. – С. 53. (Sharapov R. Classification of corpus delicti into formal and material myth or reality? // Criminal Law 2000 No. 3. - P 53.)
Курс советского уголовного права. Часть общая. Т. 1 / Отв. ред.: Беляев Н.А., Шаргородский М.Д. - Л.: Изд-во Ленингр. ун-та, 1968. – С. 325. (The course of Soviet criminal law. The part is common. T. 1 / Resp. Ed.: Belyaev N.A., Shargorodsky M.D. - L.: Publishing house Leningrad. un-ta, 1968. – P. 325.)
Арутюнов А. Объективная сторона преступления совершенного в соучастии // Уголовное право 2002 № 2. – С. 4. (Arutyunov A. The objective side of the crime committed in complicity // Criminal Law 2002 No. 2. -P. 4.)
Панов Н.И. Способ совершения преступления и уголовная ответственность. - Харьков: Вища шк. Изд-во при Харьк. ун-те, 1982. – С. 16. (Panov N.I. Method of committing a crime and criminal liability. - Kharkiv: Vishcha school. Publishing house at Kharkov. un-ty, 1982. - P. 16.)
Усмоналиев М., Бакунов П. Жиноят ҳуқуқи. Умумий қисм: Дарслик. – Тошкент: Насаф, 2010. – Б. 175. (Usmonaliev M., Bakunov P. Criminal law. General part: Textbook. - Tashkent: Nasaf, 2010. - P. 175.)