ТОВЛАМАЧИЛИК ТУШУНЧАСИ ВА УНИНГ ЖИНОЯТ-ҲУҚУҚИЙ БЕЛГИЛАРИ
##article.subject##:
мулк, мулкий ҳуқуқ, товламачилик, оғирлаштирувчи ҳолат, етказилган зарар, бир гуруҳ шахслар томонидан олдиндан тил бириктириб, кўп миқдорда, жуда кўп миқдорда, жавобгарликни дифференциация қилиш##article.abstract##
Мақолада муаллиф томонидан ўзгалар мулкини товламачилик йўли билан талон-торож қилиш тушунчаси, белгилари, мазкур жиноятнинг жиноят таркиби элементлари, жумладан объекти ва объектив томонига оид баъзи мулоҳазалар келтирилган. Шунингдек, муаллифнинг қайд этишича жиноят қонунининг асосий вазифаларидан бири эса бу – мулк ҳуқуқининг дахлсизлигини таъминлаш ҳисобланади. Айтиш мумкинки, аксарият жиноятлар мўмай даромад орттириш, мулкни ёки мулкка бўлган ҳуқуқларни осон қўлга киритишга қаратилган бўлади. Бундай жиноятлар, асосан иқтисодиёт соҳасидаги жиноятлар бўлиб, булар орасида энг кенг тарқалгани ўғирлик ва фирибгарлик жиноятларидир. Бироқ, мазкур турдаги жиноятлар орасида товламачилик жинояти юқори келтирилган ҳар икки жиноятдан жабрланувчига нафақат моддий балки сезиларли даражада маънавий зарар етказиши билан ҳам ажралиб туради. Бундан ташқари мазкур жиноятни содир этишда жабрланувчи ўзига ёки унинг яқин кишиларига зўрлик ишлатиш, мулкка шикаст етказиш ёки уни нобуд қилиш ёхуд жабрланувчи учун сир сақланиши лозим бўлган маълумотларни ошкор қилиш билан қўрқитилганлиги учун ҳам бу ҳақда ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларга хабар бермайди. Бу эса мазкур турдаги жиноятларнинг латентлигини оширади ҳамда жиноят содир этган шахсни келгусида бошқа жиноят содир этишга рағбатлантиради. Шунингдек, муаллиф товламачилик учун жиноий жавобгарлик назарда тутилган нормадаги “яқин киши” тушунчасининг аниқлаштирилиши лозимлигига оид таклиф ҳам ишлаб чиққан.
Библиографические ссылки
Ўзбекистон Республикаси Президентининг “2022 – 2026 йилларга мўлжалланган Янги Ўзбекистоннинг тараққиёт стратегияси тўғрисида”ги фармони. https://lex.uz/docs/5841063 (Decree of the President of the Republic of Uzbekistan ‘On the development strategy of New Uzbekistan for 2022 – 2026’. https://lex.uz/docs/5841063)
Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси. https://lex.uz/docs/20596 (Constitution Of The Republic Of Uzbekistan. https://lex.uz/docs/20596)
Рустамбоев М.Ҳ. Ўзбекистон Республикаси жиноят ҳуқуқи курси. – Тошкент: “Илм Зиё”, 2011. – Б. 13. (Rustambaev M.H. Course on criminal law of the Republic of Uzbekistan. - Tashkent: "ILM Zia", 2011. – p. 13.)
Рустамбоев М.Х. Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексига шарҳлар. Махсус қисм. – Т.: Adolat, 2016. – Б. 249. (Rustambaev M.X. Comments on the Criminal Code of the Republic of Uzbekistan. Special part. - T.: Adolat, 2016. – p. 249.)
Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленуми қарорлари тўплами. 1991-2006. 2 жилдли. – Т.: Адолат, 2006. Биринчи жилд. Б. 51. (Collection of decisions of the plenum of the Supreme Court of the Republic of Uzbekistan. 1991-2006. 2 volumes. - T.: Justice, 2006. Volume one. p. 51.)
Рустамбоев М.Х. Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексига шарҳлар. Махсус қисм. – Т.: ILM ZIYO, 2006. – Б. 251-255. (Rustambaev M.X. Comments on the Criminal Code of the Republic of Uzbekistan. Special part. - T.: ILM ZIYO, 2006. – pp. 251-255.)
Шестаков Д.А. Семейная криминология: Криминофамилистика. – СПб.: Юридический центр пресс, 2003. – С. 175.; Алауханов Е.Х. Криминология: Учебник. – СПб.: Юридический центр пресс, 2013. – С. 236. (Shestakov D.A. Family criminology: Criminofamilistics. – St. Petersburg: Law Center Press, 2003. – p. 175.; Alaukhanov E.H. Criminology: Textbook. – St. Petersburg: Law Center Press, 2013. – p. 236.)
Салаев Н.С. Бир-бирига тобе бўлмаган ҳарбий хизматчилар ўртасидаги ўзаро муносабатларга оид устав қоидаларини бузиш (жиноят-ҳуқуқий ва криминологик жиҳатлари). Юрид. фан. номз. илм. дар. олиш учун ёзил. дисс... – Т.: ТДЮИ, 2012. – Б. 64. (Salaev N.S. Violation of the charter rules for interaction between non-subordinate military personnel (criminal-legal and criminological aspects). Phd dissertation... - T.: TDYUI, 2012. – p. 64.)
Ўзбек тилининг изоҳли луғати. 5 жилдли. Т.2. / А.Мадвалиев таҳрири остида. – Т.: “Ўзбекистон миллий энциклопедияси” Давлат илмий нашриёти, 2008. – Б. 167-168. (Explanatory Dictionary of the Uzbek language. 5 volumes. T.2. / A.Under the editorship of Madvaliev. - T.: State Scientific Publishing House" National Encyclopedia of Uzbekistan", 2008. – pp. 167-168.)
Фалсафа: қомусий луғат. / Масъул муҳаррир: Қ.Назаров. – Т.: Шарқ, 2004. – Б. 137. (Philosophy: encyclopedic dictionary. / Responsible editor: q.Nazarov. - T.: East, 2004. – p. 137.)
Ўзбекистон Республикасининг “Умумий ҳарбий мажбурият ва ҳарбий хизмат тўғрисида”ги Қонуни. Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлис Ахборотномаси, 2002 й., 12-сон, 217-модда. (Law of the Republic of Uzbekistan ‘On general military duty and military service’. Bulletin of the Oliy Majlis of the Republic of Uzbekistan, 2002., Issue 12, Article 217.)
Ўзбекистон Республикасининг “Аҳолини ва ҳудудларни табиий ҳамда техноген хусусиятли фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш тўғрисида”ги Қонуни 16-моддасининг олтинчи хатбоши. // “Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1999 й., 9-сон, 221-модда. (Sixth paragraph of Article 16 of the law of the Republic of Uzbekistan ‘On protection of population and territories from emergency situations of natural and man-made nature’. // "Bulletin of the Oliy Majlis of the Republic of Uzbekistan, 1999., Issue 9, Article 221.)
Ўзбекистон Республикаси ЖИКнинг 26, 42, 88, 93-моддалари тартибида. (in the order of Articles 26, 42, 88, 93 of the Criminal executive Law of the Republic of Uzbekistan.)
Словарь по уголовному праву. / Отв. ред.: проф. А.В.Наумов. – М., 1997. –С. 245. (Dictionary of Criminal Law. / Ed.: prof. A.V.Naumov. – M., 1997. –p. 245.)
Ўзбекистон юридик энциклопедияси. / Нашр учун масъул: Н.Тойчиев. – Т.: Адолат, 2011. – Б. 199. (Legal Encyclopedia of Uzbekistan. / Responsible for publication: N.Toychiev. - T.: Justice, 2011. – p. 199.)
Абдурасулова Қ.Р. Криминология: Ўқув-услубий қўлланма. – Т.: ТДЮУ, 2013. – Б. 208. (Abdurasulova Q.R. Criminology: educational and methodical manual. - T.: TDYOU, 2013. – p. 208.)
Иващенко А.В., Марцев А.И. Методология правового исследования насилия. // Социально-правовые проблемы борбы с насилием. – Омск, 1996. –С.4. (Ivashchenko A.V., Martsev A.I. Methodology of legal research of violence. // Socio-legal problems of combating violence. – Omsk, 1996. – p.4.)
Шарапов Р.Д. Физическое насилие в уголовном праве. – СПб.: Юридический пресс-центр, 2001. –С.20. (Sharapov R.D. Physical violence in criminal law. – St. Petersburg: Legal Press Center, 2001. – p.20.)
Ниёзова С.С. Шахсга қарши зўрлик ишлатиб содир этиладиган жиноятларнинг виктимологик назарияси (Монография). – Т.: ТДЮИ, 2011. – Б. 22. (Niyazova S.S. Victimological theory (monograph) of crimes committed using coercion against an individual. - T.: TDYUI, 2011. – p. 22.)
Жиноят ҳуқуқи. Махсус қисм: Дарслик. / Р.Кабулов, М.Рустамбаев, А.Отажонов ва бошқалар. / Масъул муҳаррир: Ш.Икрамов. – Т.: Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академияси, 2016. – Б. 50. (Criminal law. Special part: textbook. / R.Kabulov, M.Rustambaev, A.Otajonov and others. / Responsible editor: Sh.Ikramov. - T.: MIA Academy of the Republic of Uzbekistan, 2016. – p. 50.)
Тугельбаева Б.Г. Проблемы предупреждения преступного насилия в отношении женщин: Монография. – Бишкек, 2003. – С. 19. (Tugelbaeva B.G. Problems of prevention of criminal violence against women: Monograph. – Bishkek, 2003. – p. 19.)
Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленуми қарорлари тўплами. 1991-2006. 2 жилдли. – Т.: Адолат, 2006. Биринчи жилд. Б. 221-222. (Collection of decisions of the plenum of the Supreme Court of the Republic of Uzbekistan. 1991-2006. 2 volumes. - T.: Justice, 2006. Volume one. pp. 221-222.)
Рустамбоев М.Х. Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексига шарҳлар. Махсус қисм. – Т.: ILM ZIYO, 2006. – Б. 254. (Rustambaev M.X. Comments on the Criminal Code of the Republic of Uzbekistan. Special part. - T.: ILM ZIYO, 2006. – p. 254.)
Komil K. EXCEEDING THE LIMITS OF THE NECESSARY MEASURES TO DETAIN A PERSON WHO HAS COMMITTED A SOCIALLY DANGEROUS ACT //Thematics Journal of Law. – 2022. – Т. 6. – №. 1.
Комил Хакимов. КРИМИНОЛОГИЧЕСКАЯ ХАРАКТЕРИСТИКА ПРАВОНАРУШИТЕЛЯ, СОВЕРШИВШЕГО ПРЕСТУПЛЕНИЕ В СОСТОЯНИИ АФФЕКТА (СИЛЬНОГО ДУШЕВНОГО ВОЗБУЖДЕНИЯ) // Review of law sciences. 2020. №3. (Komil Khakimov CRIMINOLOGICAL CHARACTERISTICS OF THE OFFENDER WHO COMMITTED A CRIME IN THE STATE OF AFFECT (STRONG MENTAL EXCITATION) // Review of law sciences.)
