ЖИНОЯТ ТАРКИБИ – ЖИНОИЙ ЖАВОБГАРЛИККА ТОРТИШНИНГ ЯГОНА АСОСИ: ГЕНЕЗИС, ТУР, БЕЛГИЛАР БЎЙИЧА ИНСТРУМЕНТАЛ ТАҲЛИЛ ВА ТАКЛИФ
##article.subject##:
жиноят таркиби, corpus delicti, илмий абстракция, реал жиноят таркиби, норматив ёки қонунчилик модели, минимал, етарли, белгилар, юридик (конкрет) жиноят таркиби, фактик жиноят таркиби, квалификация##article.abstract##
Мазкур мақолада биринчи навбатда жиноят таркиби тўғрисидаги дастлабки фикр-мулоҳазалар юзага келиши, жиноят таркибининг генезиси, жиноят таркиби тўғрисидаги таълимот вужудга келиш ва ривожланиш тарихи, дунёдаги кўплаб мамлакатларда мазкур ҳуқуқий категориядан фойдаланилмаслиги, у англо-америка прецедент ҳуқуқида ҳам қўлланилмаслиги, бунинг ўрнига “қилмиш” ва “жиноят” атамалари қўлланиши атрофлича баён қилинган. Кейин эса жиноят таркиби тушунчаси ва унинг турлари ҳамда улар ҳақида жиноят ҳуқуқи назариясида олимлар томонидан билдирилган фикрлар, қарашлар ёритилган. Шунингдек, ушбу мақолада жиноят ҳуқуқи назариясидаги жиноят таркиби тўғрисидаги коцепциялар(“илмий абстракция”, “реал жиноят таркиби”, “норматив ёки қонунчилик модели”) ва жиноят таркибига бағишланган тақиқотлар ҳамда хорижий мамлакатлар(Германия, Молдова ва бошқалар) таҳлил қилинган. Шу билан бирга, жиноят таркиби ва унинг белгилари билан боғлиқ назарий ва амалий муаммолар ёритилган ва жиноят таркиби билан боғлиқ нормасини жиноят қонунчилигига киритиш тўғрисидаги сўровнома натижалари ўз аксини топган бўлиб, бу борада Ўзбекистон Республикаси жиноят қонунчилигини такомиллаштириш бўйича аниқ таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқилган. Хусусан, Жиноят кодекси Умумий қисмига “Жиноят таркиби” деб номланган янги 161-моддани киритиш таклиф қилган.
Библиографические ссылки
Объективная сторона состава преступления: учебное пособие / А.Н.Попов, Л. А.Зимирева, П.В. Федышина; [под общ. ред. А. Н.Попова]. – Санкт-Петербург: Санкт-Петербургский юридический институт (филиал) Академии Генеральной прокуратуры Российской Федерации, 2015. – С. 3. (Objective side of the crime: textbook / A.N.Popov, L.A.Zimireva, P.V. Fedyshina; [under general ed. A. N. Popova]. – St. Petersburg: St. Petersburg Law Institute (branch) of the Academy of the Prosecutor General’s Office of the Russian Federation, 2015. – P. 3.)
Уголовное право России. Общая часть: учебник / под.ред.: В.С.Прохоров, В.Ф.Щепельков. – 3-е изд., испр и доп. – СПб.: Изд-во С. Петерб. ун-та, 2018. – С. 150, 190.; Актуальные проблемы Общей части уголовного права: учебник: отв.ред. И.А.Подройкина, И.А.Фаргиев. – Москва.: Проспект, 2019. – С. 193, 238.; Объективная сторона состава преступления: учебное пособие / А.Н.Попов, Л.А.Зимирева, П.В.Федышина; [под общ. ред. А. Н. Попова]. – Санкт-Петербург: Санкт-Петербургский юридический институт (филиал) Академии Генеральной прокуратуры Российской Федерации, 2015. – С. 3. (Criminal law of Russia. General part: textbook / ed.: V.S. Prokhorov, V.F. Shchepelkov. – 3rd ed., revised and supplemented. – St. Petersburg: Publishing house of St. Petersburg. Univ., 2018. – P. 150, 190.; Current problems of the General part of criminal law: textbook: editor-in-chief. I.A. Podroikina, I.A. Fargiev. – Moscow: Prospekt, 2019. – P. 193, 238.; The objective side of the crime: a textbook / A.N. Popov, L.A. Zimireva, P.V. Fedyshina; [under general ed. A. N. Popova]. – St. Petersburg: St. Petersburg Law Institute (branch) of the Academy of the Prosecutor General’s Office of the Russian Federation, 2015. – P. 3.)
Усмоналиев М. Жиноят ҳуқуқи. Умумий қисм. Олий ўқув юртлари учун дарслик. – Тошкент: Янги аср авлоди, 2005. – Б. 165. (Usmonaliev M. Criminal law. General part. Textbook for higher educational institutions. - Tashkent: New age generation, 2005. - P. 165.)
The Lectric Law Library’s Lexicon on Corpus Delicti; E Cobham Brewer Dictionary of Phrase and Fable.1898 // http://ru.wikipedia.org.
Российское уголовное право. Общая часть / Под ред. В.С.Комиссарова. - СПб.: Изд-во «Юридический центр Пресс» 2005. – С. 133. (Russian criminal law. General part / Ed. V.S. Komissarova. - St. Petersburg: Publishing house “Legal Center Press” 2005. – P. 133.)
Игнатов А.Н. Состав преступления // Уголовное право России: в 2 т. / под ред. А.Н.Игнатова, Ю.А. Красикова. М., 2008. Т. 1. – С. 117. (Ignatov A.N. Composition of the crime // Criminal law of Russia: in 2 volumes / ed. A.N. Ignatova, Yu.A. Krasikova. M., 2008. T. 1. – P. 117.)
Бойко А.И. Преступное бездействие. – СПб.: Издательство «Юридический центр Пресс», 2003. – С. 23-24. (Boyko A.I. Criminal omission. – St. Petersburg: Publishing house “Legal Center Press”, 2003. – pp. 23-24.)
Чельцов-Бебутов М.А. Курс уголовно-процессуального права. Очерки по истории суда и уголовного процесса в рабовладельческих, феодальных и буржуазных государствах. – СПб.: Равена, Альфа, 1995. – С. 153-154. (Cheltsov-Bebutov M.A. Course of criminal procedure law. Essays on the history of court and criminal proceedings in slaveholding, feudal and bourgeois states. – St. Petersburg: Ravena, Alpha, 1995. – P. 153-154.)
Учение о составе преступления в уголовном праве России и Китая / Под ред. В.С.Комиссарова, А.И. Коробеева, Хе Бинсуна. – СПб.: Изд-во Р. Асланова «Юридический центр Пресс», 2009. – С. 241. (The doctrine of the corpus delicti in the criminal law of Russia and China / Ed. V.S. Komissarova, A.I. Korobeeva, He Binsuna. – St. Petersburg: Publishing house of R. Aslanov “Legal Center Press”, 2009. – P. 241.)
http://mrtranslate.ru/translate/latin-russian.html.
Уголовное право. Общая часть. Преступление. Академический курс. В 10 т. Т. 5. Понятие преступления. Состав преступления / под. ред. д.ю.н., проф. Н.А.Лопашенко. – М.: Юрлитинформ, 2016. – С.336-339. (Criminal law. A common part. Crime. Academic course. In 10 volumes. T. 5. The concept of crime. Composition of the crime / sub. ed. Doctor of Law, Prof. N.A.Lopashenko. – M.: Yurlitinform, 2016. – P. 336-339.)
Комягин Р.А. Состав преступления в доктрине российского уголовного права: исторический аспект // Международный научный журнал «Символ науки» №12-3/2016. – С.101-103. (Komyagin R.A. Composition of a crime in the doctrine of Russian criminal law: historical aspect // International scientific journal “Symbol of Science” No. 12-3/2016. –P.101-103.)
Benjamin Nathan Cardozo. The Growth of the Law // Yale University Press, 1963. – P. 55.
Julia Grace Rahe. Protecting Argentina: Lawmaking, Children and Sexual Crimes in Buenos Aires // University of Texas, 2011. – P. 34-35.
Курс уголовного права. Общая часть. Том 1: Учение о преступлении / Под ред. Н.Ф.Кузнецовой и И.М. Тяжковой. - М.: ИКД «Зерцало-М», 2002. – С. 166, 177. (Criminal law course. A common part. Volume 1: The doctrine of crime / Ed. N.F. Kuznetsova and I.M. Tyazhkova. - M.: ICD “Zertsalo-M”, 2002. – P. 166, 177.)
Jescheck Н.-Н., Weigent T. Lehrbuch des Strafrechts. Allgemeiner Teil. - Duncker & Humblot. Berlin. – S. 194.
Уголовное право. Общая часть / Отв. ред. И.Я.Козаченко. – 4-е изд., перераб. и доп. – М.: Норма, 2008. – С. 186. (Criminal law. General part / Answer. ed. I.Ya.Kozachenko. – 4th ed., revised. and additional – M.: Norma, 2008. – P. 186.)
Комягин Р.А. Состав преступления в доктрине российского уголовного права: исторический аспект // Международный научный журнал «Символ науки» №12-3/2016 – С. 101-103. (Komyagin R.A. Composition of a crime in the doctrine of Russian criminal law: historical aspect // International scientific journal “Symbol of Science” No. 12-3/2016 – P. 101-103.)
Малинин В.Б., Парфенов А.Ф. Объективная сторона преступления. - СПб.: Издательство Юридического института (Санкт-Петербург), 2004. – С. 6. (Malinin V.B., Parfenov A.F. The objective side of the crime. - St. Petersburg: Publishing House of the Legal Institute (St. Petersburg), 2004. – P. 6.)
Игнатов А.Н. Состав преступления // Уголовное право России: в 2 т. / под ред. А.Н.Игнатова, Ю.А.Красикова. М., 2008. – С. 117. (Ignatov A.N. Composition of the crime // Criminal law of Russia: in 2 volumes / ed. A.N.Ignatova, Yu.A.Krasikova. M., 2008. – P. 117.)
Усмоналиев М., Бакунов П. Жиноят ҳуқуқи. Умумий қисм: Дарслик. – Тошкент: Насаф, 2010. – Б. 128. (Usmonaliev M., Bakunov P. Criminal law. General part: Textbook. - Tashkent: Nasaf, 2010. - P. 128.)
Якубов А.С. Теоритические проблемы формирования правовой основы учения о преступлений: предпосылки, реальность, перспективы. - Т., 1996, – С. 95. Yakubov A.S. Theoretical problems of forming the legal basis for the doctrine of crimes: prerequisites, reality, prospects. - T., 1996, – P. 95. ()
Кудрявцев В.Н. Общая теория квалификации преступлений. – М.: Изд-во юридической литературы, 2001, – С. 60. (Kudryavtsev V.N. General theory of classification of crimes. – M.: Publishing house of legal literature, 2001, – P. 60.)
Найимов.С.С. Қилмишни жиноий ҳуқуқий нормалар рақобатида квалификация қилишнинг назарий ва амалий масалалари. Дис...Юрид.фан.ном. – Тошкент, 2006. – Б. 61. (Nayimov.S.S. Theoretical and practical issues of qualification of the crime in competition of criminal legal norms. Dis...Jurid. science. nom. - Tashkent, 2006. - P. 61.)
Кузнецова Н.Ф. Проблемы квалификации преступлений: Лекции по спецкурсу «Основы квалификации преступлений» / Науч. ред. и предисл. академика В.Н. Кудрявцева. — М.: Издательский Дом «Городец», 2007. – С. 14-15. (Kuznetsova N.F. Problems of classification of crimes: Lectures on the special course “Fundamentals of qualification of crimes” / Scientific. ed. and preface Academician V.N. Kudryavtseva. - M.: Publishing House "Gorodets", 2007. - P. 14-15.)
Уголовное право Российской Федерации // Общая часть: Учебник. Практикум / под ред. А.С.Михлина. –М., 2004. – С. 83-84.; Уголовное право России. Общая часть: учебник для бакалавров /отв. ред. А.И.Плотников. – Оренбург: ООО ИПК «Университет», 2016. – С. 81. (Criminal law of the Russian Federation // General part: Textbook. Workshop / ed. A.S. Mikhlina. – M., 2004. – P. 83-84.; Criminal law of Russia. General part: textbook for bachelors /resp. ed. A.I.Plotnikov. – Orenburg: LLC IPK “University”, 2016. – P. 81.
Сирик М.С. Состав преступления как правовая категория / М.С. Сирик // Закон и жизнь. – 2018. – Т. 2, № 3. – С. 64–72. (Sirik M.S. Composition of a crime as a legal category / M.S. Sirik // Law and life. – 2018. – T. 2, No. 3. – P. 64–72.)
Иногамова-Хегай Л.В. Уголовное право Российской Федерации. Особенная часть: учебник / Л.В. Иногамова-Хегай, В.С. Комиссаров, В.П. Коняхин; под ред. проф. Л.В. Иногамова-Хегай. – М.: Инфра-М, 2013. – С.111. (Inogamova-Khegai L.V. Criminal law of the Russian Federation. Special part: textbook / L.V. Inogamova-Khegai, V.S. Komissarov, V.P. Konyakhin; edited by prof. L.V. Inogamova-Khegai. – M.: Infra-M, 2013. – P.111.)
Курс уголовного права. Общая часть. Том 1: Учение о преступлении / Под ред. Н.Ф.Кузнецовой и И. М. Тяжковой. - М.: ИКД «Зерцало-М», 2002. – С. 164. (Criminal law course. A common part. Volume 1: The doctrine of crime / Ed. N.F. Kuznetsova and I. M. Tyazhkova. - M.: IKD “Zertsalo-M”, 2002. – P. 164.)
Уголовное право России. Части Общая и Особенная: учебник / В.А.Блинников, А.В.Бриллиантов, О.А. Вагин [и др.]; под ред. А.В.Бриллиантова., - 2-е изд., перераб. и доп. Москва: Проспект, 2015.; Кочои С.М. Уголовное право. Общая и Особенная части: краткий курс. – М.: Контраcт; Волтерс Клушер, 2010.; Уголовное право Российской Федерации. Общая и Особенная части: учебник / Т.Б.Басова, Е.В.Благов, П.В.Головненков [и др.]; под ред. А. И. Чучаева. – М.: Контраcт; ИНФРА-М, 2013. (Criminal law of Russia. Parts General and Special: textbook / V.A. Blinnikov, A.V. Brilliantov, O.A. Vagin [etc.]; edited by A.V. Brilliantova, - 2nd ed., revised. and additional Moscow: Prospekt, 2015; Kochoi S.M. Criminal law. General and Special parts: short course. – M.: Contrast; Wolters Kluscher, 2010; Criminal law of the Russian Federation. General and Special parts: textbook / T.B. Basova, E.V. Blagov, P.V. Golovnenkov [etc.]; edited by A. I. Chuchaeva. – M.: Contrast; INFRA-M, 2013.)
Очилов Х.Р., Хайдаров Ш.Д., Шамсидинов З.З. “Жиноят ҳуқуқи” (Умумий қисм). – Т.: ТДЮУ нашриёти, 2021. – Б. 24. (Ochilov H.R., Khaidarov Sh.D., Shamsidinov Z.Z. "Criminal law" (General part). - T.: TDUU Publishing House, 2021. - P. 24.)
Рустамбаев М.Х. Ўзбекистон Республикасининг Жиноят кодексига шарҳлар. Умумий қисм / М.Рустамбаев. – Ташкент: Адолат нашриёти, 2021. – Б. 110., Мирзаев А.А. Уголовно-правовые и криминологические проблемы борьбы с преступлениями против республики Узбекистан: дис. … д-ра юрид. наук: 12.00.08 / Мирзаев Азиз Алишерович. – Ташкент, 2009. – С. 97. (Rustambaev M.Kh. Comments on the Criminal Code of the Republic of Uzbekistan. General part / M. Rustambaev. - Tashkent: Adolat publishing house, 2021. - P. 110., Mirzaev A.A. Criminal legal and criminological problems of combating crimes against the Republic of Uzbekistan: dis. ... Doctor of Law. Sciences: 12.00.08 / Mirzaev Aziz Alisherovich. – Tashkent, 2009. – P. 97.)
Усмоналиев М., Бакунов П. Жиноят ҳуқуқи. Умумий қисм: Дарслик – Ташкент: Насаф, 2010. – Б. 131., Жиноят ҳуқуқи. Умумий қисм: Дарслик (Тўлдирилган ва қайта ишланган иккинчи нашри) / Р.Кабулов, А.А.Отажонов ва бошқ. – Т.: Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академияси. 2012. – Б. 94. (Usmonaliev M., Bakunov P. Criminal law. General part: Textbook - Tashkent: Nasaf, 2010. - P. 131., Criminal law. General part: Textbook (Completed and revised second edition) / R. Kabulov, A. A. Otajonov et al. - T.: Ministry of Internal Affairs Academy of the Republic of Uzbekistan. 2012. – P. 94.)
Расулов О.Х. Совет жиноят ҳуқуқи. Умумий қисм – Т.: Ўқитувчи, 1969. – Б. 90., Якубов А.С Теоритические проблемы формирования правовой основы учения о преступлений: предпосылки, реальность, перспективы – Т., 1996, – С. 95. (Rasulov O.Kh. Soviet criminal law. General part – T.: Teacher, 1969. – B. 90., Yakubov A.S. Theoretical problems of forming the legal basis for the doctrine of crimes: prerequisites, reality, prospects - T., 1996, - P. 95.)
German Criminal Code (Strafgesetzbuch – StGB) (includes the amendment(s) to the Act by Article 12 of the Act of 27 March 2024 (Federal Law Gazette I, p. 4906)) // https://www.gesetze-im-internet.de/stgb/BJNR001270871.html, Уголовный кодекс Республики Молдова от 18 апреля 2002 года № 985-XV (с изменениями и дополнениями по состоянию на 24.11.2023 г.) // https://continent-online.com/Document/?doc_id=30394923 (Criminal Code of the Republic of Moldova of April 18, 2002 No. 985-XV (with amendments and additions as of November 24, 2023))