SOTSIOLOGIK ILMIY MAKTABLARNING NOGIRONLAR IJTIMOIY TA’MINOT TIZIMIGA OID NAZARIY YONDASHUVLARI

##article.authors##

  • Qudratov Shohrux

##article.subject##:

nogironlik, ijtimoiy ta’minot, sotsiologik ilmiy maktab, strukturaviy funksionalizm, konflikt nazariyasi, ramziy interaksionizm, stigma, ijtimoiy model, farovonlik davlati, biopsixosotsial yondashuv, ijtimoiy himoya, inklyuziya, ijtimoiy integratsiya

##article.abstract##

Ushbu maqolada sotsiologik ilmiy maktablarning nogironligi bo‘lgan shaxslar ijtimoiy ta’minoti tizimini tushuntirishdagi nazariy yondashuvlari kompleks tahlil qilinadi. Strukturaviy funksionalizm, konflikt nazariyasi, ramziy interaksionizm, fenomenologik va ijtimoiy konstruktivistik qarashlar, farovonlik davlati nazariyasi, nogironlikning ijtimoiy modeli, biopsixosotsial hamda huquqqa asoslangan yondashuvlarning metodologik imkoniyatlari ochib beriladi. Nazariy qarashlar nogironlikni individual holat sifatida emas, balki ijtimoiy tuzilma, resurslar taqsimoti, kundalik munosabatlar, institutlar, huquqiy kafolatlar va muhit bilan o‘zaro aloqada shakllanadigan ko‘p o‘lchovli hodisa sifatida izohlashga xizmat qilishi asoslanadi. Shuningdek, O‘zbekistonda ijtimoiy himoya tizimining yangilanish jarayonlari sotsiologik mezonlar asosida talqin qilinib, ijtimoiy ta’minot samaradorligini hayot sifati, mustaqil yashash, bandlik, ijtimoiy ishtirok, xizmatlardan foydalanish imkoniyati va inson qadr-qimmati bilan bog‘liq ko‘rsatkichlar orqali baholash zarurligi ilgari suriladi.

Библиографические ссылки

Berger P. L., Luckmann T. The Social Construction of Reality: A Treatise in the Sociology of Knowledge. New York: Anchor Books, 1966.

Esping-Andersen G. The Three Worlds of Welfare Capitalism. Princeton: Princeton University Press, 1990.

Goffman E. Stigma: Notes on the Management of Spoiled Identity. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall, 1963.

Link B. G., Phelan J. C. Conceptualizing Stigma // Annual Review of Sociology. 2001. Vol. 27. P. 363–385. DOI: 10.1146/annurev.soc.27.1.363.

Merton R. K. Social Structure and Anomie // American Sociological Review. 1938. Vol. 3, No. 5. P. 672–682. DOI: 10.2307/2084686.

Oliver M. The Politics of Disablement: A Sociological Approach. London: Macmillan Education, 1990.

Oliver M. Understanding Disability: From Theory to Practice. London: Macmillan, 1996.

Parsons T. The Social System. Glencoe, IL: Free Press, 1951.

Shakespeare T. Disability Rights and Wrongs. London: Routledge, 2006.

Union of the Physically Impaired Against Segregation (UPIAS). Fundamental Principles of Disability. London: UPIAS/Disability Alliance, 1976.

World Health Organization. International Classification of Functioning, Disability and Health (ICF). Geneva: WHO, 2001.

World Health Organization. Disability: Fact Sheet. 7 March 2023.

United Nations. Convention on the Rights of Persons with Disabilities. New York, 2006.

O‘zbekiston Respublikasining 2020-yil 15-oktabrdagi O‘RQ-641-son “Nogironligi bo‘lgan shaxslarning huquqlari to‘g‘risida”gi Qonuni.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 1-iyundagi PF-82-son “Aholiga sifatli ijtimoiy xizmat va yordam ko‘rsatish hamda uning samarali nazorat tizimini yo‘lga qo‘yish bo‘yicha kompleks chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi Farmoni.

United Nations Treaty Collection. Convention on the Rights of Persons with Disabilities: Uzbekistan — Ratification, 28 June 2021.

UNDP Uzbekistan. Delivery of Social Services for Persons with Disabilities. 20 February 2023.

Загрузки

##submissions.published##

2026-10-20