THE SOCIO-LEGAL RATIONALE FOR ESTABLISHING CRIMINAL LIABILITY FOR ABUSE OF OFFICIAL POWERS

Authors

  • Tokhirjonov Sherzodjon Shukhratjon ugli

Keywords:

abuse of official powers, criminal liability, official offence, criminalization, corruption, social danger, public official

Abstract

The article examines the socio-legal rationale for establishing criminal liability for abuse of official powers. It analyzes the social danger of this act, its adverse impact on the rights of citizens and the legitimate interests of organizations and the state, as well as the principal social and legal prerequisites for its criminalization. Particular attention is paid to the justification of the criminal-law prohibition in the Republic of Uzbekistan and the need to distinguish abuse of official powers from other corruption-related offences. The article formulates conclusions regarding the need to improve criminal-law measures aimed at combating this type of offence.

References

Кудрявцев В.Н., Яковлев А.М. (ред.) Основания уголовно-правового запрета. Криминализация и декриминализация. — М.: Наука, 1982. — С.5 (Kudryavtsev V.N., Yakovlev A.M. (Eds.) Foundations of Criminal Law Prohibitions: Criminalization and Decriminalization. — Moscow: Nauka, 1982. — P. 5.).

Ахраров Б.Д. Уголовно-правовые и криминологические проблемы борьбы со злоупотреблениями властью или служебным положением. — Т., 1989. — С. 3. (Akhrarov B.D. Criminal Law and Criminological Problems of Combating Abuse of Power or Official Position. — Tashkent, 1989. — P. 3.)

Таганцев Н.С. Русское уголовное право. Общая часть. Т. 1. — М., 2004. — С. 144–145. (Tagantsev N.S. Russian Criminal Law. General Part. Vol. 1. — Moscow, 2004. — PP. 144–145.)

Конституция Республики Узбекистан (в редакции Конституционного закона от 1 мая 2023 г. № ЗРУ-837). Ст. 2, 13, 14 // Национальная база данных законодательства РУз. URL: https://lex.uz/docs/6445147. (Constitution of the Republic of Uzbekistan (as amended by Constitutional Law No. ZRU-837 of May 1, 2023). Arts. 2, 13, 14 // National Database of Legislation of the Republic of Uzbekistan.)

Закон Республики Узбекистан «О противодействии коррупции» от 3 января 2017 г. № ЗРУ-419 // Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами. — 2017. — № 1. — 2-модда. (Law of the Republic of Uzbekistan “On Combating Corruption” No. ZRU-419 of January 3, 2017 // Collection of Legislation of the Republic of Uzbekistan. — 2017. — No. 1. — Art. 2.)

Якубов А.С. Теоретические проблемы формирования правовой основы учения о преступлении. — Т., 1996. — С. 62. (Yakubov A.S. Theoretical Problems of Forming the Legal Basis of the Doctrine of Crime. — Tashkent, 1996. — P. 62.)

Дюркгейм Э. О разделении общественного труда / Пер. с франц. А.Б. Гофмана. — М.: Канон, 1996. — С. 92. (Durkheim E. The Division of Labor in Society / Trans. from French by A.B. Gofman. — Moscow: Kanon, 1996. — P. 92.)

Гегель Г.В.Ф. Ҳуқуқ фалсафаси. — М.: Мысль, 1990 // Цит. по: Курбанов М.М. Тадбиркорлик фаолиятига тўсқинлик қилиш ҳамда қонунга хилоф равишда аралашиш билан боғлиқ жиноятларнинг жиноят-ҳуқуқий ва криминологик жиҳатлари. Монография. — Т.: ТДЮУ, 2020. — Б. 88. (Hegel G.W.F. Philosophy of Right. — Moscow: Mysl, 1990 // Cited in: Kurbanov M.M. Criminal Law and Criminological Aspects of Crimes Related to Obstruction of Entrepreneurial Activity and Unlawful Interference. Monograph. — Tashkent: Tashkent State University of Law, 2020. — P. 88.)

Дагель П.С. Условия установления уголовной наказуемости // Правоведение. — 1975. — № 4. — С. 67–74. (Dagel P.S. Conditions for Establishing Criminal Punishability // Pravovedenie. — 1975. — No. 4. — PP. 67–74.)

Ахраров Б.Д. Соотношение злоупотребления властью и служебным положением и смежных преступлений // Проблемы совершенствования мер борьбы с преступностью. — Т.: ТашГУ, 1986. — С. 47–52. (Akhrarov B.D. Correlation Between Abuse of Power or Official Position and Related Crimes // Problems of Improving Measures to Combat Crime. — Tashkent: Tashkent State University, 1986. — PP. 47–52.)

Беккариа Ч. О преступлениях и наказаниях / Пер. с итал. М.М. Исаева. — М.: Юридическое издательство НКЮ СССР, 1939. — С. 87. (Beccaria C. On Crimes and Punishments / Trans. from Italian by M.M. Isaev. — Moscow: Legal Publishing House of the People's Commissariat of Justice of the USSR, 1939. — P. 87.)

Галахова А.В. Должностные преступления. — М.: Российская правовая академия МВД России, 1998. — С. 6–7. Цит. по: Зуфаров Р.А., Хидоятов Б.Б., Абзалова Х.М., Курбанов М.М. Порахўрлик жиноятлари учун жавобгарлик (жиноят-ҳуқуқий ва криминологик жиҳатлар): Ўқув қўлланма. — Т.: ТДЮУ, 2017. — Б. 28. (Galakhova A.V. Official Crimes. — Moscow: Russian Law Academy of the Ministry of Internal Affairs of Russia, 1998. — PP. 6–7. Cited in: Zufarov R.A., Khidoyatov B.B., Abzalova Kh.M., Kurbanov M.M. Liability for Bribery Crimes (Criminal Law and Criminological Aspects): Textbook. — Tashkent: Tashkent State University of Law, 2017. — P. 28.)

Ахраров Б.Д. Ограничение злоупотребления властью или служебным положением от приписок и других искажений отчётности о выполнении планов // Совершенствование мер борьбы с преступностью и её профилактика. — Т.: ТашГУ, 1989. — С. 52–57. (Akhrarov B.D. Delimitation of Abuse of Power or Official Position from False Reporting and Other Distortions of Reports on Plan Fulfillment // Improvement of Measures to Combat and Prevent Crime. — Tashkent: Tashkent State University, 1989. — PP. 52–57.)

Здравомыслов Б.В. Должностные преступления. Понятие и квалификация. — М.: Юридическая литература, 1975. — С. 12. (Zdravomyslov B.V. Official Crimes: Concept and Qualification. — Moscow: Yuridicheskaya Literatura, 1975. — P. 12.)

Transparency International. Corruption Perceptions Index 2023. — Berlin: Transparency International, 2024. — P. 3–5. (Transparency International. Corruption Perceptions Index 2023. — Berlin: Transparency International, 2024. — PP. 3–5.)

Агентство по противодействию коррупции Республики Узбекистан. Национальный доклад по противодействию коррупции за 2023 год. — Ташкент, 2024. — С. 14. (Anti-Corruption Agency of the Republic of Uzbekistan. National Report on Combating Corruption for 2023. — Tashkent, 2024. — P. 14.)

Ответ Верховного суда Республики Узбекистан от 29 июля 2026 г. № 07-14/26-69691 на запрос Генеральной прокуратуры Республики Узбекистан от 13 июля 2026 г. № 30/5-147860/26. (Response of the Supreme Court of the Republic of Uzbekistan No. 07-14/26-69691 dated July 29, 2026, to the request of the Prosecutor General's Office of the Republic of Uzbekistan No. 30/5-147860/26 dated July 13, 2026.)

Кузнецова Н.Ф. Криминологические проблемы детерминации. — М., 1987. — С. 146. Цит. по: Зуфаров Р.А. и др. Порахўрлик жиноятлари учун жавобгарлик. — Т.: ТДЮУ, 2017. — Б. 103. (Kuznetsova N.F. Criminological Problems of Determination. — Moscow, 1987. — P. 146. Cited in: Zufarov R.A. et al. Liability for Bribery Crimes. — Tashkent: Tashkent State University of Law, 2017. — P. 103.)

Антонян Ю.М., Голубев В.П., Кудряков Ю.Н. Личность корыстного преступника. — М., 1989. — С. 56. Цит. по: Зуфаров Р.А. и др. Порахўрлик жиноятлари учун жавобгарлик. — Т.: ТДЮУ, 2017. — Б. 100. (Antonyan Yu.M., Golubev V.P., Kudryakov Yu.N. Personality of a Self-Interested Offender. — Moscow, 1989. — P. 56. Cited in: Zufarov R.A. et al. Liability for Bribery Crimes. — Tashkent: Tashkent State University of Law, 2017. — P. 100.)

Зуфаров Р.А., Хидоятов Б.Б., Абзалова Х.М., Курбанов М.М. Порахўрлик жиноятлари учун жавобгарлик (жиноят-ҳуқуқий ва криминологик жиҳатлар): Ўқув қўлланма / Масъул муҳаррир: ю.ф.д., проф. Р.А.Зуфаров. — Т.: ТДЮУ нашриёти, 2017. — Б. 9. (Zufarov R.A., Khidoyatov B.B., Abzalova Kh.M., Kurbanov M.M. Liability for Bribery Crimes (Criminal Law and Criminological Aspects): Textbook / Executive Editor: Doctor of Law, Prof. R.A. Zufarov. — Tashkent: Tashkent State University of Law Publishing House, 2017. — P. 9.)

Рустамбоев М.Х. Ўзбекистон Республикасининг Жиноят кодексига шарҳ: Махсус қисм. (Қайта ишланган ва тўлдирилган иккинчи нашр.) — Тошкент: Адолат, 2018. — Б. 449. (Rustambayev M.Kh. Commentary on the Criminal Code of the Republic of Uzbekistan: Special Part. 2nd revised and supplemented ed. — Tashkent: Adolat, 2018. — P. 449.)

Ахраров Б.Д. Ҳокимият ёки мансаб ваколатини суиистеъмол этиш ва унинг доирасидан четга чиқиш жиноятларини квалификация қилиш муаммолари // Давлат ва ҳуқуқ. — 2001. — № 1–2. (Akhrarov B.D. Problems of Qualification of Abuse of Power or Official Authority and Exceeding Official Authority // State and Law. — 2001. — Nos. 1–2.)

Конвенция Организации Объединённых Наций против коррупции от 31 октября 2003 г. Ратифицирована Республикой Узбекистан 7 июля 2008 г. // Собрание законодательства РУз. — 2008. — № 28. (United Nations Convention against Corruption of October 31, 2003. Ratified by the Republic of Uzbekistan on July 7, 2008 // Collection of Legislation of the Republic of Uzbekistan. — 2008. — No. 28.)

Волженкин Б.В. Служебные преступления. — М.: Норма, 2000. — С. 24–26. Цит. по: Зуфаров Р.А. и др. Порахўрлик жиноятлари учун жавобгарлик. — Т.: ТДЮУ, 2017. — Б. 22. (Volzhenkin B.V. Official Crimes. — Moscow: Norma, 2000. — PP. 24–26. Cited in: Zufarov R.A. et al. Liability for Bribery Crimes. — Tashkent: Tashkent State University of Law, 2017. — P. 22.)

Закон Республики Узбекистан «О государственной службе» от 16 сентября 2016 г. № ЗРУ-406 // Национальная база данных законодательства РУз. URL: lex.uz. (Law of the Republic of Uzbekistan “On Civil Service” No. ZRU-406 of September 16, 2016 // National Database of Legislation of the Republic of Uzbekistan.)

Борков В.Н. О некоторых спорных вопросах квалификации получения взятки // Реализация норм права: Межвузовский сборник научных трудов. Вып. 2. — Омск, 1999. — С. 143. Цит. по: Зуфаров Р.А. и др. Порахўрлик жиноятлари учун жавобгарлик. — Т.: ТДЮУ, 2017. — Б. 72. (Borkov V.N. On Certain Controversial Issues of Qualification of Bribe-Taking // Implementation of Legal Norms: Interuniversity Collection of Scientific Papers. Issue 2. — Omsk, 1999. — P. 143. Cited in: Zufarov R.A. et al. Liability for Bribery Crimes. — Tashkent: Tashkent State University of Law, 2017. — P. 72.)

Худайкулов Ф.Х. Қилмишни квалификация қилишда жиноят объектив томони факультатив белгиларининг жиноят-ҳуқуқий аҳамияти: Монография. // Масъул муҳаррир: ю.ф.д., профессор Қ.Р.Абдурасулова. — Тошкент: ТДЮУ. 2020. — Б. 56. (Khudaykulov F.Kh. Criminal-Law Significance of Optional Elements of the Objective Side of a Crime in the Qualification of an Act: Monograph / Executive Editor: Doctor of Law, Prof. Q.R. Abdurasulova. — Tashkent: Tashkent State University of Law, 2020. — P. 56.)

Рашидова Б.Н. Уголовно-процессуальное право: Учебник / Под общ. ред. д-ра юрид. наук, доцента Б.Н. Рашидова; третье издание, дополненное и переработанное. — Т.: Академия МВД Республики Узбекистан, 2022. — С. 22. (Rashidova B.N. Criminal Procedure Law: Textbook / General Editor: Doctor of Law, Associate Professor B.N. Rashidov; 3rd revised and supplemented ed. — Tashkent: Academy of the Ministry of Internal Affairs of the Republic of Uzbekistan, 2022. — P. 22.)

Ахраров Б.Д. Мансабдорлик жиноятлари ҳақидаги қонунлар // Ўзбекистон Республикаси янги Кодекслари: назария ва амалиёт: Илмий-амалий анжуман материаллари. — Тошкент, 1994. — Б. 86–89. (Akhrarov B.D. Legislation on Official Crimes // New Codes of the Republic of Uzbekistan: Theory and Practice: Proceedings of the Scientific and Practical Conference. — Tashkent, 1994. — PP. 86–89.)

Наумов А.В. Уголовное право. Общая часть. — М.: Бек, 1996. — С. 203. Цит. по: Зуфаров Р.А. и др. Порахўрлик жиноятлари учун жавобгарлик. — Т.: ТДЮУ, 2017. — Б. 38. (Naumov A.V. Criminal Law. General Part. — Moscow: Bek, 1996. — P. 203. Cited in: Zufarov R.A. et al. Liability for Bribery Crimes. — Tashkent: Tashkent State University of Law, 2017. — P. 38.)

Флетчер Дж., Наумов А.В. Основные концепции современного уголовного права. — М.: Юрист, 1998. — С. 312. (Fletcher G.P., Naumov A.V. Basic Concepts of Modern Criminal Law. — Moscow: Yurist, 1998. — P. 312.)

Кириченко В.Ф. Ответственность за должностные преступления по советскому уголовному праву. — М.: Изд-во АН СССР, 1956. — С. 12. (Kirichenko V.F. Liability for Official Crimes under Soviet Criminal Law. — Moscow: USSR Academy of Sciences Publishing House, 1956. — P. 12.)

Саидов А.Х. Сравнительное правоведение. — Ташкент: ИНИИОН, 2007. — С. 180. (Saidov A.Kh. Comparative Law. — Tashkent: INIION, 2007. — P. 180.)

Закутский С.Г., Мирзажонов К.М. Уголовная ответственность за взяточничество // Повышение эффективности борьбы с должностными и хозяйственными преступлениями. — Т.: Узбекистан, 2004. — С. 79. (Zakutskiy S.G., Mirzazhonov K.M. Criminal Liability for Bribery // Improving the Effectiveness of Combating Official and Economic Crimes. — Tashkent: Uzbekistan, 2004. — P. 79.)

Яни П.С. Актуальные проблемы квалификации служебных преступлений // Проблемы борьбы с коррупцией. — М.: ЮрИнфоР, 1999. — С. 76. Цит. по: Зуфаров Р.А. и др. Порахўрлик жиноятлари учун жавобгарлик. — Т.: ТДЮУ, 2017. — Б. 47. (Yani P.S. Current Problems in the Qualification of Official Crimes // Problems of Combating Corruption. — Moscow: YurInfoR, 1999. — P. 76. Cited in: Zufarov R.A. et al. Liability for Bribery Crimes. — Tashkent: Tashkent State University of Law, 2017. — P. 47.)

Яни П.С. Взяточничество и должностное злоупотребление: уголовная ответственность. — М.: Интел-Синтез, 2002. — С. 8. Цит. по: Зуфаров Р.А. и др. Порахўрлик жиноятлари учун жавобгарлик. — Т.: ТДЮУ, 2017. — Б. 49. (Yani P.S. Bribery and Abuse of Office: Criminal Liability. — Moscow: Intel-Sintez, 2002. — P. 8. Cited in: Zufarov R.A. et al. Liability for Bribery Crimes. — Tashkent: Tashkent State University of Law, 2017. — P. 49.)

Максимов С.В. Коррупция, закон, ответственность. — М.: ЮрИнфоР, 2000. — С. 13. Цит. по: Зуфаров Р.А. и др. Порахўрлик жиноятлари учун жавобгарлик. — Т.: ТДЮУ, 2017. — Б. 36. (Maksimov S.V. Corruption, Law, and Liability. — Moscow: YurInfoR, 2000. — P. 13. Cited in: Zufarov R.A. et al. Liability for Bribery Crimes. — Tashkent: Tashkent State University of Law, 2017. — P. 36.)

Зуфаров Р.А. Уюшган жиноий гуруҳ ва коррупция // Давлат ва ҳуқуқ. — 2000. — № 2. — Б. 36. (Zufarov R.A. Organized Criminal Group and Corruption // State and Law. — 2000. — No. 2. — P. 36.)

Рустамбоев М.Х. Жиноят ҳуқуқи (Умумий қисм). Олий ўқув юртлари учун дарслик. — Тошкент: ILM ZIYO, 2005. — Б. 147. (Rustambayev M.Kh. Criminal Law (General Part): Textbook for Higher Educational Institutions. — Tashkent: ILM ZIYO, 2005. — P. 147.)

Ахраров Б.Д. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва мансабдор шахслар масъулияти // Ўзбекистон Республикаси Конституциясини ҳаётга татбиқ қилиш муаммолари: Халқаро илмий анжуман материаллари. — Тошкент: Ўзбекистон, 1995. — Б. 87–89. (Akhrarov B.D. The Constitution of the Republic of Uzbekistan and the Responsibility of Officials // Problems of Implementing the Constitution of the Republic of Uzbekistan: Proceedings of the International Scientific Conference. — Tashkent: Uzbekistan, 1995. — PP. 87–89.)

Зуфаров Р.А. Порахўрлик жиноятларининг айрим криминологик тавсифлари // Давлат ва ҳуқуқ. — 2004. — № 1 (17). — Б. 31. (Zufarov R.A. Certain Criminological Characteristics of Bribery Crimes // State and Law. — 2004. — No. 1 (17). — P. 31.)

Кудрявцев В.Н. Право и поведение. — М.: Юридическая литература, 1978. — С. 87. (Kudryavtsev V.N. Law and Behavior. — Moscow: Yuridicheskaya Literatura, 1978. — P. 87.)

Нарбутаев Э.Х. Проблемы эффективности правовых мер борьбы с преступностью (теория и практика): Автореф. докт. дис. — Т., 1991. — С. 8. (Narbutaev E.Kh. Problems of the Effectiveness of Legal Measures to Combat Crime (Theory and Practice): Abstract of Doctoral Dissertation. — Tashkent, 1991. — P. 8.)

Published

2026-10-13