MANSAB VAKOLATINI SUIISTE’MOL QILISH JINOYATINI, JINOIY JAVOBGARLIGINI BELGILASHNING IJTIMOIY-HUQUQIY ASOSLARI

##article.authors##

  • Toxirjonov Sherzodjon Shuxratjon o‘g‘li

##article.subject##:

mansab vakolatlarini suiiste’mol qilish, jinoiy javobgarlik, mansab jinoyati, jinoyatlashtirish, korrupsiya, ijtimoiy xavflilik, mansabdor shaxs

##article.abstract##

Ushbu maqolada mansab vakolatlarini suiiste’mol qilish uchun jinoiy javobgarlik belgilashning ijtimoiy-huquqiy asoslari ko‘rib chiqiladi. Mazkur qilmishning ijtimoiy xavfliligi, uning fuqarolarning huquqlari, tashkilotlar va davlat manfaatlariga salbiy ta’siri, shuningdek, uni jinoyatlashtirishning asosiy ijtimoiy va huquqiy shart-sharoitlari tahlil qilinadi. O‘zbekiston Respublikasida jinoiy-huquqiy taqiqning asoslanganligiga hamda mansab vakolatlarini suiiste’mol qilishni boshqa korrupsiyaviy jinoyatlardan farqlash zaruratiga alohida e’tibor qaratiladi. Mazkur turdagi jinoyatlarga qarshi kurashishning jinoiy-huquqiy choralarini takomillashtirish zarurligi yuzasidan xulosalar shakllantiriladi.

Библиографические ссылки

Кудрявцев В.Н., Яковлев А.М. (ред.) Основания уголовно-правового запрета. Криминализация и декриминализация. — М.: Наука, 1982. — С.5 (Kudryavtsev V.N., Yakovlev A.M. (Eds.) Foundations of Criminal Law Prohibitions: Criminalization and Decriminalization. — Moscow: Nauka, 1982. — P. 5.).

Ахраров Б.Д. Уголовно-правовые и криминологические проблемы борьбы со злоупотреблениями властью или служебным положением. — Т., 1989. — С. 3. (Akhrarov B.D. Criminal Law and Criminological Problems of Combating Abuse of Power or Official Position. — Tashkent, 1989. — P. 3.)

Таганцев Н.С. Русское уголовное право. Общая часть. Т. 1. — М., 2004. — С. 144–145. (Tagantsev N.S. Russian Criminal Law. General Part. Vol. 1. — Moscow, 2004. — PP. 144–145.)

Конституция Республики Узбекистан (в редакции Конституционного закона от 1 мая 2023 г. № ЗРУ-837). Ст. 2, 13, 14 // Национальная база данных законодательства РУз. URL: https://lex.uz/docs/6445147. (Constitution of the Republic of Uzbekistan (as amended by Constitutional Law No. ZRU-837 of May 1, 2023). Arts. 2, 13, 14 // National Database of Legislation of the Republic of Uzbekistan.)

Закон Республики Узбекистан «О противодействии коррупции» от 3 января 2017 г. № ЗРУ-419 // Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами. — 2017. — № 1. — 2-модда. (Law of the Republic of Uzbekistan “On Combating Corruption” No. ZRU-419 of January 3, 2017 // Collection of Legislation of the Republic of Uzbekistan. — 2017. — No. 1. — Art. 2.)

Якубов А.С. Теоретические проблемы формирования правовой основы учения о преступлении. — Т., 1996. — С. 62. (Yakubov A.S. Theoretical Problems of Forming the Legal Basis of the Doctrine of Crime. — Tashkent, 1996. — P. 62.)

Дюркгейм Э. О разделении общественного труда / Пер. с франц. А.Б. Гофмана. — М.: Канон, 1996. — С. 92. (Durkheim E. The Division of Labor in Society / Trans. from French by A.B. Gofman. — Moscow: Kanon, 1996. — P. 92.)

Гегель Г.В.Ф. Ҳуқуқ фалсафаси. — М.: Мысль, 1990 // Цит. по: Курбанов М.М. Тадбиркорлик фаолиятига тўсқинлик қилиш ҳамда қонунга хилоф равишда аралашиш билан боғлиқ жиноятларнинг жиноят-ҳуқуқий ва криминологик жиҳатлари. Монография. — Т.: ТДЮУ, 2020. — Б. 88. (Hegel G.W.F. Philosophy of Right. — Moscow: Mysl, 1990 // Cited in: Kurbanov M.M. Criminal Law and Criminological Aspects of Crimes Related to Obstruction of Entrepreneurial Activity and Unlawful Interference. Monograph. — Tashkent: Tashkent State University of Law, 2020. — P. 88.)

Дагель П.С. Условия установления уголовной наказуемости // Правоведение. — 1975. — № 4. — С. 67–74. (Dagel P.S. Conditions for Establishing Criminal Punishability // Pravovedenie. — 1975. — No. 4. — PP. 67–74.)

Ахраров Б.Д. Соотношение злоупотребления властью и служебным положением и смежных преступлений // Проблемы совершенствования мер борьбы с преступностью. — Т.: ТашГУ, 1986. — С. 47–52. (Akhrarov B.D. Correlation Between Abuse of Power or Official Position and Related Crimes // Problems of Improving Measures to Combat Crime. — Tashkent: Tashkent State University, 1986. — PP. 47–52.)

Беккариа Ч. О преступлениях и наказаниях / Пер. с итал. М.М. Исаева. — М.: Юридическое издательство НКЮ СССР, 1939. — С. 87. (Beccaria C. On Crimes and Punishments / Trans. from Italian by M.M. Isaev. — Moscow: Legal Publishing House of the People's Commissariat of Justice of the USSR, 1939. — P. 87.)

Галахова А.В. Должностные преступления. — М.: Российская правовая академия МВД России, 1998. — С. 6–7. Цит. по: Зуфаров Р.А., Хидоятов Б.Б., Абзалова Х.М., Курбанов М.М. Порахўрлик жиноятлари учун жавобгарлик (жиноят-ҳуқуқий ва криминологик жиҳатлар): Ўқув қўлланма. — Т.: ТДЮУ, 2017. — Б. 28. (Galakhova A.V. Official Crimes. — Moscow: Russian Law Academy of the Ministry of Internal Affairs of Russia, 1998. — PP. 6–7. Cited in: Zufarov R.A., Khidoyatov B.B., Abzalova Kh.M., Kurbanov M.M. Liability for Bribery Crimes (Criminal Law and Criminological Aspects): Textbook. — Tashkent: Tashkent State University of Law, 2017. — P. 28.)

Ахраров Б.Д. Ограничение злоупотребления властью или служебным положением от приписок и других искажений отчётности о выполнении планов // Совершенствование мер борьбы с преступностью и её профилактика. — Т.: ТашГУ, 1989. — С. 52–57. (Akhrarov B.D. Delimitation of Abuse of Power or Official Position from False Reporting and Other Distortions of Reports on Plan Fulfillment // Improvement of Measures to Combat and Prevent Crime. — Tashkent: Tashkent State University, 1989. — PP. 52–57.)

Здравомыслов Б.В. Должностные преступления. Понятие и квалификация. — М.: Юридическая литература, 1975. — С. 12. (Zdravomyslov B.V. Official Crimes: Concept and Qualification. — Moscow: Yuridicheskaya Literatura, 1975. — P. 12.)

Transparency International. Corruption Perceptions Index 2023. — Berlin: Transparency International, 2024. — P. 3–5. (Transparency International. Corruption Perceptions Index 2023. — Berlin: Transparency International, 2024. — PP. 3–5.)

Агентство по противодействию коррупции Республики Узбекистан. Национальный доклад по противодействию коррупции за 2023 год. — Ташкент, 2024. — С. 14. (Anti-Corruption Agency of the Republic of Uzbekistan. National Report on Combating Corruption for 2023. — Tashkent, 2024. — P. 14.)

Ответ Верховного суда Республики Узбекистан от 29 июля 2026 г. № 07-14/26-69691 на запрос Генеральной прокуратуры Республики Узбекистан от 13 июля 2026 г. № 30/5-147860/26. (Response of the Supreme Court of the Republic of Uzbekistan No. 07-14/26-69691 dated July 29, 2026, to the request of the Prosecutor General's Office of the Republic of Uzbekistan No. 30/5-147860/26 dated July 13, 2026.)

Кузнецова Н.Ф. Криминологические проблемы детерминации. — М., 1987. — С. 146. Цит. по: Зуфаров Р.А. и др. Порахўрлик жиноятлари учун жавобгарлик. — Т.: ТДЮУ, 2017. — Б. 103. (Kuznetsova N.F. Criminological Problems of Determination. — Moscow, 1987. — P. 146. Cited in: Zufarov R.A. et al. Liability for Bribery Crimes. — Tashkent: Tashkent State University of Law, 2017. — P. 103.)

Антонян Ю.М., Голубев В.П., Кудряков Ю.Н. Личность корыстного преступника. — М., 1989. — С. 56. Цит. по: Зуфаров Р.А. и др. Порахўрлик жиноятлари учун жавобгарлик. — Т.: ТДЮУ, 2017. — Б. 100. (Antonyan Yu.M., Golubev V.P., Kudryakov Yu.N. Personality of a Self-Interested Offender. — Moscow, 1989. — P. 56. Cited in: Zufarov R.A. et al. Liability for Bribery Crimes. — Tashkent: Tashkent State University of Law, 2017. — P. 100.)

Зуфаров Р.А., Хидоятов Б.Б., Абзалова Х.М., Курбанов М.М. Порахўрлик жиноятлари учун жавобгарлик (жиноят-ҳуқуқий ва криминологик жиҳатлар): Ўқув қўлланма / Масъул муҳаррир: ю.ф.д., проф. Р.А.Зуфаров. — Т.: ТДЮУ нашриёти, 2017. — Б. 9. (Zufarov R.A., Khidoyatov B.B., Abzalova Kh.M., Kurbanov M.M. Liability for Bribery Crimes (Criminal Law and Criminological Aspects): Textbook / Executive Editor: Doctor of Law, Prof. R.A. Zufarov. — Tashkent: Tashkent State University of Law Publishing House, 2017. — P. 9.)

Рустамбоев М.Х. Ўзбекистон Республикасининг Жиноят кодексига шарҳ: Махсус қисм. (Қайта ишланган ва тўлдирилган иккинчи нашр.) — Тошкент: Адолат, 2018. — Б. 449. (Rustambayev M.Kh. Commentary on the Criminal Code of the Republic of Uzbekistan: Special Part. 2nd revised and supplemented ed. — Tashkent: Adolat, 2018. — P. 449.)

Ахраров Б.Д. Ҳокимият ёки мансаб ваколатини суиистеъмол этиш ва унинг доирасидан четга чиқиш жиноятларини квалификация қилиш муаммолари // Давлат ва ҳуқуқ. — 2001. — № 1–2. (Akhrarov B.D. Problems of Qualification of Abuse of Power or Official Authority and Exceeding Official Authority // State and Law. — 2001. — Nos. 1–2.)

Конвенция Организации Объединённых Наций против коррупции от 31 октября 2003 г. Ратифицирована Республикой Узбекистан 7 июля 2008 г. // Собрание законодательства РУз. — 2008. — № 28. (United Nations Convention against Corruption of October 31, 2003. Ratified by the Republic of Uzbekistan on July 7, 2008 // Collection of Legislation of the Republic of Uzbekistan. — 2008. — No. 28.)

Волженкин Б.В. Служебные преступления. — М.: Норма, 2000. — С. 24–26. Цит. по: Зуфаров Р.А. и др. Порахўрлик жиноятлари учун жавобгарлик. — Т.: ТДЮУ, 2017. — Б. 22. (Volzhenkin B.V. Official Crimes. — Moscow: Norma, 2000. — PP. 24–26. Cited in: Zufarov R.A. et al. Liability for Bribery Crimes. — Tashkent: Tashkent State University of Law, 2017. — P. 22.)

Закон Республики Узбекистан «О государственной службе» от 16 сентября 2016 г. № ЗРУ-406 // Национальная база данных законодательства РУз. URL: lex.uz. (Law of the Republic of Uzbekistan “On Civil Service” No. ZRU-406 of September 16, 2016 // National Database of Legislation of the Republic of Uzbekistan.)

Борков В.Н. О некоторых спорных вопросах квалификации получения взятки // Реализация норм права: Межвузовский сборник научных трудов. Вып. 2. — Омск, 1999. — С. 143. Цит. по: Зуфаров Р.А. и др. Порахўрлик жиноятлари учун жавобгарлик. — Т.: ТДЮУ, 2017. — Б. 72. (Borkov V.N. On Certain Controversial Issues of Qualification of Bribe-Taking // Implementation of Legal Norms: Interuniversity Collection of Scientific Papers. Issue 2. — Omsk, 1999. — P. 143. Cited in: Zufarov R.A. et al. Liability for Bribery Crimes. — Tashkent: Tashkent State University of Law, 2017. — P. 72.)

Худайкулов Ф.Х. Қилмишни квалификация қилишда жиноят объектив томони факультатив белгиларининг жиноят-ҳуқуқий аҳамияти: Монография. // Масъул муҳаррир: ю.ф.д., профессор Қ.Р.Абдурасулова. — Тошкент: ТДЮУ. 2020. — Б. 56. (Khudaykulov F.Kh. Criminal-Law Significance of Optional Elements of the Objective Side of a Crime in the Qualification of an Act: Monograph / Executive Editor: Doctor of Law, Prof. Q.R. Abdurasulova. — Tashkent: Tashkent State University of Law, 2020. — P. 56.)

Рашидова Б.Н. Уголовно-процессуальное право: Учебник / Под общ. ред. д-ра юрид. наук, доцента Б.Н. Рашидова; третье издание, дополненное и переработанное. — Т.: Академия МВД Республики Узбекистан, 2022. — С. 22. (Rashidova B.N. Criminal Procedure Law: Textbook / General Editor: Doctor of Law, Associate Professor B.N. Rashidov; 3rd revised and supplemented ed. — Tashkent: Academy of the Ministry of Internal Affairs of the Republic of Uzbekistan, 2022. — P. 22.)

Ахраров Б.Д. Мансабдорлик жиноятлари ҳақидаги қонунлар // Ўзбекистон Республикаси янги Кодекслари: назария ва амалиёт: Илмий-амалий анжуман материаллари. — Тошкент, 1994. — Б. 86–89. (Akhrarov B.D. Legislation on Official Crimes // New Codes of the Republic of Uzbekistan: Theory and Practice: Proceedings of the Scientific and Practical Conference. — Tashkent, 1994. — PP. 86–89.)

Наумов А.В. Уголовное право. Общая часть. — М.: Бек, 1996. — С. 203. Цит. по: Зуфаров Р.А. и др. Порахўрлик жиноятлари учун жавобгарлик. — Т.: ТДЮУ, 2017. — Б. 38. (Naumov A.V. Criminal Law. General Part. — Moscow: Bek, 1996. — P. 203. Cited in: Zufarov R.A. et al. Liability for Bribery Crimes. — Tashkent: Tashkent State University of Law, 2017. — P. 38.)

Флетчер Дж., Наумов А.В. Основные концепции современного уголовного права. — М.: Юрист, 1998. — С. 312. (Fletcher G.P., Naumov A.V. Basic Concepts of Modern Criminal Law. — Moscow: Yurist, 1998. — P. 312.)

Кириченко В.Ф. Ответственность за должностные преступления по советскому уголовному праву. — М.: Изд-во АН СССР, 1956. — С. 12. (Kirichenko V.F. Liability for Official Crimes under Soviet Criminal Law. — Moscow: USSR Academy of Sciences Publishing House, 1956. — P. 12.)

Саидов А.Х. Сравнительное правоведение. — Ташкент: ИНИИОН, 2007. — С. 180. (Saidov A.Kh. Comparative Law. — Tashkent: INIION, 2007. — P. 180.)

Закутский С.Г., Мирзажонов К.М. Уголовная ответственность за взяточничество // Повышение эффективности борьбы с должностными и хозяйственными преступлениями. — Т.: Узбекистан, 2004. — С. 79. (Zakutskiy S.G., Mirzazhonov K.M. Criminal Liability for Bribery // Improving the Effectiveness of Combating Official and Economic Crimes. — Tashkent: Uzbekistan, 2004. — P. 79.)

Яни П.С. Актуальные проблемы квалификации служебных преступлений // Проблемы борьбы с коррупцией. — М.: ЮрИнфоР, 1999. — С. 76. Цит. по: Зуфаров Р.А. и др. Порахўрлик жиноятлари учун жавобгарлик. — Т.: ТДЮУ, 2017. — Б. 47. (Yani P.S. Current Problems in the Qualification of Official Crimes // Problems of Combating Corruption. — Moscow: YurInfoR, 1999. — P. 76. Cited in: Zufarov R.A. et al. Liability for Bribery Crimes. — Tashkent: Tashkent State University of Law, 2017. — P. 47.)

Яни П.С. Взяточничество и должностное злоупотребление: уголовная ответственность. — М.: Интел-Синтез, 2002. — С. 8. Цит. по: Зуфаров Р.А. и др. Порахўрлик жиноятлари учун жавобгарлик. — Т.: ТДЮУ, 2017. — Б. 49. (Yani P.S. Bribery and Abuse of Office: Criminal Liability. — Moscow: Intel-Sintez, 2002. — P. 8. Cited in: Zufarov R.A. et al. Liability for Bribery Crimes. — Tashkent: Tashkent State University of Law, 2017. — P. 49.)

Максимов С.В. Коррупция, закон, ответственность. — М.: ЮрИнфоР, 2000. — С. 13. Цит. по: Зуфаров Р.А. и др. Порахўрлик жиноятлари учун жавобгарлик. — Т.: ТДЮУ, 2017. — Б. 36. (Maksimov S.V. Corruption, Law, and Liability. — Moscow: YurInfoR, 2000. — P. 13. Cited in: Zufarov R.A. et al. Liability for Bribery Crimes. — Tashkent: Tashkent State University of Law, 2017. — P. 36.)

Зуфаров Р.А. Уюшган жиноий гуруҳ ва коррупция // Давлат ва ҳуқуқ. — 2000. — № 2. — Б. 36. (Zufarov R.A. Organized Criminal Group and Corruption // State and Law. — 2000. — No. 2. — P. 36.)

Рустамбоев М.Х. Жиноят ҳуқуқи (Умумий қисм). Олий ўқув юртлари учун дарслик. — Тошкент: ILM ZIYO, 2005. — Б. 147. (Rustambayev M.Kh. Criminal Law (General Part): Textbook for Higher Educational Institutions. — Tashkent: ILM ZIYO, 2005. — P. 147.)

Ахраров Б.Д. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва мансабдор шахслар масъулияти // Ўзбекистон Республикаси Конституциясини ҳаётга татбиқ қилиш муаммолари: Халқаро илмий анжуман материаллари. — Тошкент: Ўзбекистон, 1995. — Б. 87–89. (Akhrarov B.D. The Constitution of the Republic of Uzbekistan and the Responsibility of Officials // Problems of Implementing the Constitution of the Republic of Uzbekistan: Proceedings of the International Scientific Conference. — Tashkent: Uzbekistan, 1995. — PP. 87–89.)

Зуфаров Р.А. Порахўрлик жиноятларининг айрим криминологик тавсифлари // Давлат ва ҳуқуқ. — 2004. — № 1 (17). — Б. 31. (Zufarov R.A. Certain Criminological Characteristics of Bribery Crimes // State and Law. — 2004. — No. 1 (17). — P. 31.)

Кудрявцев В.Н. Право и поведение. — М.: Юридическая литература, 1978. — С. 87. (Kudryavtsev V.N. Law and Behavior. — Moscow: Yuridicheskaya Literatura, 1978. — P. 87.)

Нарбутаев Э.Х. Проблемы эффективности правовых мер борьбы с преступностью (теория и практика): Автореф. докт. дис. — Т., 1991. — С. 8. (Narbutaev E.Kh. Problems of the Effectiveness of Legal Measures to Combat Crime (Theory and Practice): Abstract of Doctoral Dissertation. — Tashkent, 1991. — P. 8.)

Загрузки

##submissions.published##

2026-10-13