NOMULKIY XUSUSIYATGA EGA IJRO HUJJATLARI: TUSHUNCHA VA TURLARI, MAJBURIY IJRO ETISH CHORALARINI AMALGA OSHIRISHNING UMUMIY SHARTLARI
##article.subject##:
nomulkiy ijro, ijro hujjati, majburiy ijro, ijroviy aniqlik, shaxsiy ijro, qarzdor o‘rniga boshqa shaxs tomonidan ijro, bilvosita majburlov, mutanosiblik, davlat ijrochisi, sud hujjati##article.abstract##
Maqolada nomulkiy xususiyatga ega ijro hujjatlarining huquqiy tabiati, ularni mulkiy talablardan ajratish mezonlari, funksional turlari hamda majburiy ijro etish choralarini qo‘llashning umumiy shartlari kompleks tahlil qilingan. Nomulkiy ijro talabi faqat pul undirilmaydigan talab sifatida emas, balki muayyan nomonetar yuridik yoki faktik natijani vujudga keltirish, tiklash, o‘zgartirish, bartaraf etish yoxud saqlashga qaratilgan mustaqil ijro kategoriyasi sifatida asoslangan. Talablarni xulq-atvor shakli, qarzdorning shaxsiy ishtiroki, harakatni boshqa shaxs tomonidan bajarish imkoniyati va natijaning davomiyligi bo‘yicha tasniflash ijro usulini tanlash uchun bevosita amaliy ahamiyatga ega ekani ko‘rsatilgan. Sud hujjatining ijroviy aniqligi, ob’ektiv ijro imkoniyati, xabardor qilish, mutanosiblik va natijani protsessual qayd etish majburiy ijroning bir-biriga bog‘liq shartlari sifatida talqin qilingan. 2025-yil Toshkent shahri amaliyotiga oid ochiq statistika nomulkiy ijro ishlarining sezilarli hajmini ko‘rsatishi, biroq hududiy ma’lumotlarni respublika ko‘rsatkichi sifatida umumlashtirish mumkin emasligi qayd etilgan. Germaniya va Estoniya qonunchiligi misolida shaxsan bajarilishi lozim bo‘lgan va boshqa shaxs tomonidan bajarilishi mumkin bo‘lgan majburiyatlarni differentsiatsiya qilish yondashuvlari qiyosiy tahlil qilingan. Maqola yakunida ijro samaradorligini sanksiyalar soni bilan emas, sud hujjatida belgilangan huquqiy-faktik natijaning real, to‘liq va barqaror ta’minlanishi bilan baholash taklif etilgan.
Библиографические ссылки
Ўзбекистон Республикаси Конституцияси. 30.04.2023. (Constitution of the Republic of Uzbekistan. 30.04.2023.) URL: https://lex.uz/docs/6445145
Ўзбекистон Республикасининг 2001 йил 29 августдаги 258-II-сон «Суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларини ижро этиш тўғрисида»ги Қонуни. (Law of the Republic of Uzbekistan dated August 29, 2001 No. 258-II "On Execution of Court Documents and Documents of Other Bodies".) URL: https://lex.uz/docs/26477
Isroilov Sh. Specific Features of the Execution of Non-Property Enforcement Documents // Society and Innovations. 2025. Vol. 6, No. 7/S. P. 479–487. DOI: 10.47689/2181-1415-vol6-iss7/s-pp479-487.
Кудрявцева В.П. Исполнение требований неимущественного характера. — М.: Статут, 2015. — 269 с. ISBN 978-5-8354-1099-6. (Kudryavtseva V.P. Enforcement of Non-Property Claims. Moscow: Statut, 2015. 269 p. ISBN 978-5-8354-1099-6.)
Маренков А.С. Особенности действия отдельных принципов исполнительного производства при исполнении требований неимущественного характера // Вестник ВГУ. Серия: Право. 2023. № 3 (54). С. 57–62. DOI: 10.17308/law/1995-5502/2023/3/57-62. (Marenkov A.S. Features of the Action of Certain Principles of Enforcement Proceedings in the Enforcement of Non-Property Claims // VSU Bulletin. Series: Law. 2023. No. 3 (54). pp. 57–62. DOI: 10.17308/law/1995-5502/2023/3/57-62)
German Code of Civil Procedure (Zivilprozessordnung), Sections 887–890. Federal Ministry of Justice. — URL: https://www.gesetze-im-internet.de/englisch_zpo/
Estonia Code of Enforcement Procedure, §§ 182–183. Riigi Teataja. — URL: https://www.riigiteataja.ee/en/eli/ee/Riigikogu/act/517122025006/consolide
Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик процессуал кодекси, 259-модда. (Civil Procedure Code of the Republic of Uzbekistan, Article 259) URL: https://lex.uz/docs/3517337
Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодекси, 184-модда. (Economic Procedure Code of the Republic of Uzbekistan, Article 184.) URL: https://lex.uz/docs/3523891
European Court of Human Rights. Hornsby v. Greece, Application no. 18357/91, Judgment of 19 March 1997. HUDOC. — URL: https://hudoc.echr.coe.int/app/conversion/pdf/?id=001-58020&library=ECHR&filename=001-58020.pdf
CEPEJ. Guidelines for a better implementation of the existing Council of Europe’s Recommendation on enforcement. CEPEJ(2009)11Rev2, 17 December 2009. — URL: https://rm.coe.int/cepej-guidelines/16809f007a
Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси. Тошкент шаҳрида номулкий турдаги ижро ҳужжатлари ижроси бўйича 2025 йил маълумотлари. Расмий Telegram-канал. (General Prosecutor's Office of the Republic of Uzbekistan. 2025 data on the execution of non-property execution documents in the city of Tashkent. Official Telegram channel.) URL: https://t.me/s/uzbprokuratura?before=72254
Council of Europe. Recommendation Rec(2003)17 of the Committee of Ministers to member states on enforcement, 9 September 2003. — URL: https://www.coe.int/en/web/execution/recommendations
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024 йил 3 январдаги ПФ-1-сон «Суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларини ижро этиш тизимини ислоҳ этиш ва соҳани рақамлаштириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги Фармони. (Decree of the President of the Republic of Uzbekistan No. PF-1 dated 3 January 2024 "On additional measures to reform the system of enforcement of court acts and acts of other bodies and to digitalize the sphere.") URL: https://lex.uz/docs/6723273
