АГРАР СОҲАДА ЕР ТЎҒРИСИДАГИ ҚОНУНЧИЛИК ИЖРОСИ УСТИДАН ПРОКУРОР НАЗОРАТИНИ РАҚАМЛИ МУҲИТДА ТАКОМИЛЛАШТИРИШ МАСАЛАЛАРИ
##article.subject##:
прокурор назорати, ер тўғрисидаги қонунчилик, аграр соҳа, масофадан зондлаш, ер мониторинги, рақамли назорат, номувофиқлик, идоралараро ҳамкорлик##article.abstract##
Мақолада аграр соҳада ер тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатлари ижроси устидан прокурор назоратининг самарадорлигини пасайтираётган омиллар – қонунбузилишнинг кеч аниқланиши, идоравий ахборот тизимларининг тарқоқлиги ва масофадан зондлаш маълумотлари ҳуқуқий мақомининг белгиланмаганлиги таҳлил қилинган. Масофадан зондлаш маълумотининг ҳуқуқий табиати, рақамли воситаларни мустаҳкамлаш даражаси, идоралараро интеграциянинг етарлилиги ва назорат тадбирларини танлаш мезонлари бўйича миллий ва хорижий олимларнинг қарашлари қиёсий ўрганилган. Муаллиф рақамли муҳитда прокурор назоратининг бевосита предмети ер участкасининг реестрлардаги ҳуқуқий ҳолати билан масофадан зондлаш маълумотларида кўринадиган амалдаги ҳолати ўртасидаги номувофиқлик эканини асослаб, номувофиқликнинг уч турини ажратади. Шу асосда саккиз босқичли ташкилий-ҳуқуқий механизм, «YER PROKUROR» ахборот-таҳлилий дастури, Ер кодексини 85¹-модда билан тўлдириш ва 14-моддасига қўшимча киритиш бўйича таклифлар ҳамда моделнинг самарадорлигини баҳолаш мезонлари илгари сурилган.
Библиографические ссылки
Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси // Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 14.07.2026 й., 03/26/1158/0727-сон. – URL: https://lex.uz/docs/6445145 (Constitution of the Republic of Uzbekistan // National Database of Legislation, 14.07.2026, No. 03/26/1158/0727.)
Марданов Ф.Н. Ерлардан фойдаланиш ҳамда муҳофаза қилиш соҳасидаги жиноятлар учун жавобгарликни такомиллаштириш масалалари: юрид. фан. бўйича фалсафа доктори (PhD) дисс. – Т.: Ўзбекистон Республикаси Ҳуқуқни муҳофаза қилиш академияси, 2024. (Mardanov F.N. Issues of improving liability for crimes in the field of land use and protection: PhD dissertation in Law. – Tashkent: Law Enforcement Academy of the Republic of Uzbekistan, 2024.)
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 18 сентябрдаги «Ерга оид муносабатларда коррупциявий омилларни бартараф этиш механизмларини янада такомиллаштириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги ПҚ-287-сон Қарори // Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 19.09.2025 й., 07/25/287/0844-сон. – URL: https://lex.uz/uz/docs/7733438 (Resolution of the President of the Republic of Uzbekistan No. PQ-287 of 18 September 2025 “On additional measures to further improve mechanisms for eliminating corruption factors in land relations”.)
Ўзбекистон Республикасининг Жиноят кодекси. – URL: https://lex.uz/docs/111453 (Criminal Code of the Republic of Uzbekistan.)
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 3 ноябрдаги «“Рақамли прокуратура – 2030” стратегиясини тасдиқлаш ва уни самарали амалга ошириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги ПФ-204-сон Фармони // Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 19.12.2025 й., 06/25/252/1176-сон. – URL: https://lex.uz/uz/docs/7813706 (Decree of the President of the Republic of Uzbekistan No. PF-204 of 3 November 2025 “On approval of the ‘Digital Prosecutor's Office – 2030’ Strategy and measures for its effective implementation”.)
Сергеева О.С. Применение геоинформационных технологий для повышения эффективности земельного надзора // Географический вестник. – 2019. – № 4 (51). (Sergeeva O.S. Application of geoinformation technologies to improve the efficiency of land supervision // Geographical Bulletin. – 2019. – No. 4 (51).)
Раҳимов Ш.Ж. Сув тўғрисидаги қонун ҳужжатларининг ижроси устидан прокурор назоратини такомиллаштириш масалалари: юрид. фан. бўйича фалсафа доктори (PhD) дисс. – Т.: Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси Академияси, 2022. (Rakhimov Sh.J. Issues of improving prosecutorial supervision over the enforcement of water legislation: PhD dissertation in Law. – Tashkent: Academy of the General Prosecutor's Office of the Republic of Uzbekistan, 2022.)
Аврунев Е.И., Пархоменко И.В. Перспективная информационная модель государственного земельного надзора // Вестник СГУГиТ. – 2016. – Вып. 2 (34). (Avrunev E.I., Parkhomenko I.V. A prospective information model of state land supervision // Vestnik SSUGT. – 2016. – Iss. 2 (34).)
Nash E., Wiebensohn J., Nikkilä R., Vatsanidou A., Fountas S., Bill R. Towards automated compliance checking based on a formal representation of agricultural production standards // Computers and Electronics in Agriculture. – 2011. – Vol. 78.
Li J., Maiti A., Cahoon S. A Framework to Measure Maturity of Industrial IoT Technology for Agricultural Regulatory Compliance Activities and Decentralization // Future Internet. – 2026. – Vol. 18, art. 142. – DOI: 10.3390/fi18030142.
Nguyen M.D. Towards a comprehensive land use rights management system: Blockchain and semantics integration with legal compliance in Vietnam // Artificial Intelligence and Law. – 2025. – DOI: 10.1007/s10506-025-09486-2.
Ўзбекистон Республикасининг Ер кодекси // Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 11.06.2026 й., 03/26/1149/0581-сон. – URL: https://lex.uz/uz/docs/152653 (Land Code of the Republic of Uzbekistan // National Database of Legislation, 11.06.2026, No. 03/26/1149/0581.)
Ибрагимов Д.Ш. Вояга етмаганлар ҳақидаги қонунчилик ижроси устидан прокурор назоратини ташкиллаштириш ва унинг ҳуқуқий асосларини такомиллаштириш: юрид. фан. бўйича фалсафа доктори (PhD) дисс. – Т.: Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси Академияси, 2022. (Ibragimov D.Sh. Organization of prosecutorial supervision over the enforcement of legislation on minors and improvement of its legal framework: PhD dissertation in Law. – Tashkent: Academy of the General Prosecutor's Office of the Republic of Uzbekistan, 2022.)
Абдухакимов М.Т. Ер тўғрисидаги қонун ҳужжатларининг ижроси устидан прокурор назоратини такомиллаштириш масалалари: юрид. фан. бўйича фалсафа доктори (PhD) дисс. автореф. – Т., 2023. (Abdukhakimov M.T. Issues of improving prosecutorial supervision over the enforcement of land legislation: abstract of PhD dissertation in Law. – Tashkent, 2023.)
Ахунов У.А. Озиқ-овқат хавфсизлигига оид қонун ҳужжатларининг ижроси устидан прокурор назоратини такомиллаштириш масалалари: юрид. фан. бўйича фалсафа доктори (PhD) дисс. – Т.: Ўзбекистон Республикаси Ҳуқуқни муҳофаза қилиш академияси, 2025. (Akhunov U.A. Issues of improving prosecutorial supervision over the enforcement of food security legislation: PhD dissertation in Law. – Tashkent: Law Enforcement Academy of the Republic of Uzbekistan, 2025.)
Бобоев М.М. Прокуратура органлари фаолиятини рақамли трансформация қилишнинг ташкилий-ҳуқуқий асосларини такомиллаштириш: юрид. фан. бўйича фалсафа доктори (PhD) дисс. – Т.: Ўзбекистон Республикаси Ҳуқуқни муҳофаза қилиш академияси, 2023. (Boboev M.M. Improving the organizational and legal framework for the digital transformation of the prosecution authorities: PhD dissertation in Law. – Tashkent: Law Enforcement Academy of the Republic of Uzbekistan, 2023.)
Agunbiade M.E., Rajabifard A., Bennett R. Land administration for housing production: analysis of need for interagency integration // Survey Review. – 2014. – Vol. 46, No. 334. – DOI: 10.1179/1752270613Y.0000000062.
Комилов А.Б. Прокуратура органларининг қонунлар ижроси устидан назорат фаолиятида ҳуқуқий воситаларни қўллашдаги муаммолар ва такомиллаштириш масалалари: юрид. фан. доктори (DSc) дисс. – Т.: Ўзбекистон Республикаси Ҳуқуқни муҳофаза қилиш академияси, 2025. (Komilov A.B. Problems of applying legal means in prosecutorial supervision over the execution of laws and issues of their improvement: DSc dissertation in Law. – Tashkent: Law Enforcement Academy of the Republic of Uzbekistan, 2025.)
Адамов Б.А. Внедрение в органах прокуратуры системы оценки рисков при планировании прокурорских проверок // Молодой учёный. – 2016. – № 17 (121). – С. 191–193. (Adamov B.A. Introduction of a risk assessment system in the prosecution authorities when planning prosecutorial inspections // Young Scientist. – 2016. – No. 17 (121). – P. 191–193.)
Chen S., Chen Z., Shen Y. Can improving law enforcement effectively curb illegal land use in China? // PLoS ONE. – 2021. – Vol. 16 (2). – e0246347. – DOI: 10.1371/journal.pone.0246347.
Ўзбекистон Республикасининг «Прокуратура тўғрисида»ги Қонуни // Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 15.08.2025 й., 03/25/1081/0738-сон. – URL: https://lex.uz/docs/106197 (Law of the Republic of Uzbekistan “On the Prosecutor's Office” // National Database of Legislation, 15.08.2025, No. 03/25/1081/0738.)
Пресняков М.В. Правовая определенность как системное качество российского законодательства // Журнал российского права. – 2009. – № 5 (149). (Presnyakov M.V. Legal certainty as a systemic quality of Russian legislation // Journal of Russian Law. – 2009. – No. 5 (149).)
Кошлевский В.Д. Место и роль прокуратуры в механизме российского государства: дис. … канд. юрид. наук. – Саратов, 2008. (Koshlevsky V.D. The place and role of the prosecutor's office in the mechanism of the Russian state: Candidate of Law dissertation. – Saratov, 2008.)
Любчик А.А., Мавлиханова Р.В., Нарыжный Н.А. Контроль и надзор: особенности законодательного закрепления терминов и проблемы правоприменения // Российское право: образование, практика, наука. – 2023. – № 6. – DOI: 10.34076/2410_2709_2023_6_60. (Lyubchik A.A., Mavlikhanova R.V., Naryzhny N.A. Control and supervision: features of the legislative consolidation of terms and problems of law enforcement // Russian Law: Education, Practice, Research. – 2023. – No. 6.)
Никонов В.А. О некоторых аспектах деятельности прокуратуры по обеспечению экономической безопасности Российской Федерации и защите прав субъектов предпринимательской деятельности // Вестник Академии экономической безопасности МВД России. – 2011. – № 2. (Nikonov V.A. On certain aspects of the prosecutor's office activities in ensuring the economic security of the Russian Federation and protecting the rights of business entities // Bulletin of the Academy of Economic Security of the Ministry of Internal Affairs of Russia. – 2011. – No. 2.)
Бызова М.В. Понятие и соотношение актов прокурорского надзора и актов прокурорского реагирования // Юридическая наука и правоохранительная практика. – 2008. – № 3 (6). (Byzova M.V. The concept and correlation of acts of prosecutorial supervision and acts of prosecutorial response // Legal Science and Law Enforcement Practice. – 2008. – No. 3 (6).)
Ушаков О.М., Гикалова С.А. Акты прокурорского реагирования в системе прокурорского надзора // Вестник экономики и права. – 2024. – № 98. (Ushakov O.M., Gikalova S.A. Acts of prosecutorial response in the system of prosecutorial supervision // Bulletin of Economics and Law. – 2024. – No. 98.)
Алхутова Е.Ю. Особенности координационной деятельности современной прокуратуры // Административное и муниципальное право. – 2017. – № 4. – DOI: 10.7256/2454-0595.2017.4.22309. (Alkhutova E.Yu. Features of the coordination activities of the modern prosecutor's office // Administrative and Municipal Law. – 2017. – No. 4.)
Джамбулатов С.И. Принципы взаимодействия прокуратуры с контролирующими органами // Бизнес в законе. – 2008. – № 2. (Dzhambulatov S.I. Principles of interaction between the prosecutor's office and supervisory bodies // Business in Law. – 2008. – No. 2.)
Зенков С.Д. Стратегия и тактика прокурорского надзора // Глаголъ правосудия. – 2024. – № 2 (36). (Zenkov S.D. Strategy and tactics of prosecutorial supervision // Glagol Pravosudiya. – 2024. – No. 2 (36).)